استفاده از اشعه فرابنفش به‌عنوان راهکاری جهت بهبود کارایی فرایندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی برای تولید عملکرد مطلوب در شرایط تنش خشکی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

doi
10.22034/csrar.2021.226242.1065
چکیده

در مناطق خشک، کمبود آب یکی از عوامل اصلی محدودیت تولید محصول است. به‌طوری‌که در این مناطق، میزان آب در دسترس جهت کشت‌وزرع به شدت پایین است؛ بنابراین علاوه بر مدیریت آب باید با یکسری از روش­ها بر خشکی غلبه کرده و تولید محصول داشت. علی‌رغم اینکه دزهای شدید اشعه فرابنفش بر گیاهان و جانوران دارای اثرات مضری است ولی دزهای خفیف اشعه فرابنفش راهکار مناسبی است تا حساسیت گیاه را به تنش­های محیطی من‌جمله خشکی کاهش داد. به‌طوری‌که در اثر اعمال اشعه­های خفیف UV-A و UV-B، سازوکارهای دفاعی اعم از آنزیمی و غیرآنزیمی نسبت به شاهد (بدون اعمال اشعه فرابنفش) افزایش می­یابد و سبب بهبود صفات فیزیولوژیکی می­گردد و از سویی بر صفات کمی و کیفی محصول تولیدی اثر مثبت دارد. علی‌رغم اینکه در بیشتر موارد تنش خشکی و اشعه فرابنفش به­صورت مجزا اثرات زیان­باری بر گیاه دارند ولی برهم‌کنش دو عامل فوق به طور هم­افزایی عمل می­کند تا سازوکار­های دفاعی را در گیاه القا کنند، به‌طوری‌که اعمال اشعه فرابنفش موجب شد تا آسیب­های احتمالی وارد شده توسط تنش بعدی (مثل خشکی) بر گیاه کاهش یابد.