فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: واکنش گیاهان به محلول­­­پاشی اوره و روی به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته است، اما تحقیقات مشابه روی گیاهان دارویی و معطر محدود است. با توجه به این که تغییرات اسانس سیاهدانه در پاسخ به کاربرد اوره و روی در تاریخ­های مختلف کاشت مورد ارزیابی قرار نگرفته است، در این تحقیق سعی بر آن است تا اثر محلول­پاشی کودهای شیمیایی روی و اوره در دو فصل کاشت پاییزه و بهاره بر صفات رویشی، کلروفیل، درصد و عملکرد اسانس سیاهدانه  (Nigella sativa L.) می­باشد.   مواد و روش­ها: آزمایش در مزرعه تحقیقاتی جهاد کشاورزی شهرستان شبستر به­­صورت اسپلیت­­پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در این آزمایش فصل کاشت به‌عنوان عامل اصلی (کاشت پاییزه در اوایل آبان ماه و در کاشت بهاره در اوایل اردیبهشت) و تیمار محلول‌پاشی در کرت­های فرعی قرار گرفتند. تیمار محلول­پاشی که قبل از گلدهی انجام پذیرفت، شامل F1: شاهد (آب­پاشی)، F2: محلول­پاشی روی به مقدار 3 کیلوگرم در 1000 لیتر آب در هکتار از منبع سولفات­روی، F3: محلول­پاشی اوره به مقدار 50 کیلوگرم در 1000 لیتر آب در هکتار، F4: محلول­پاشی اوره به مقدار 100 کیلوگرم در 1000 لیتر آب در هکتار، F5: محلول­پاشی توأم روی و اوره به­ترتیب به مقدار 3 و 50 کیلوگرم در 1000 لیتر آب در هکتار، F6: محلول­پاشی توأم روی و اوره به­ترتیب به مقدار 3 و 100 کیلوگرم در 1000 لیتر آب در هکتار بود.   یافته­ها: نتایج نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته مربوط به کاشت پاییزه با میانگین 8/36 سانتی­متر بود. اثر ساده محلول­پاشی توأم روی (سه کیلوگرم در هکتار) و اوره (50 کیلوگرم در هکتار) و محلول­پاشی جداگانه اوره به مقدار 50 کیلوگرم در هکتار، محتوای کاروتنوئید، کلروفیل­های a و b برگ و عملکرد اسانس به­طور معنی­داری افزایش دادند. بیشترین عملکرد اسانس دانه (68/6 کیلوگرم در هکتار) متعلق به محلول­پاشی ترکیبی از روی و اوره بود که 5/32 درصد افزایش داشت. بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی در کاشت پاییزه حاصل شد. محلول­­پاشی توأم روی و اوره به­­ترتیب به مقدار 3 و 50 کیلوگرم در هکتار و نیز محلول­­پاشی اوره به مقدار 50 کیلوگرم در هکتار، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی را درمقایسه با شاهد به­­طور معنی­داری افزایش دادند. اثر متقابل فصل کاشت و محلول­پاشی نشان داد که محلول­پاشی توأم 3 کیلوگرم روی و 50 کیلوگرم اوره در هکتار در کاشت پاییزه بیشترین (5/603 کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند.   نتیجه­گیری: محلول­پاشی کود شیمیایی اوره به مقدار 50 کیلوگرم در هکتار عامل اصلی افزایش میانگین صفات مورد بررسی در بین تیمارهای تغذیه­ای بود. درمجموع، در شرایط همسان با این آزمایش، استفاده از کود اوره و کاشت پاییزه جهت حصول عملکرد اسانس مطلوب در سیاهدانه قابل توصیه می­باشد.