فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: حفظ تنوع زیستی گیاهی برای ایجاد تنوع ساختاری و ترکیبات اصلی در آینده برای توسعه پایدار تمدن بشری مهم است. نعناع‌فلفلی با نام علمی  Mentha piperita L.با خواص دارویی متعدد یکی از مهمترین گیاهان خانواده نعناعیان استکه گروه عمده و متنوعی از متابولیت‌های ثانویه را تولید می‌کنند. بنابراین هدف از این پژوهش بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس تعدادی از اکوتیپ‌های گیاه دارویی نعناع‌فلفلی در روش‌های مختلف برداشت و خشک کردن می‌باشد. مواد و روش‌ها: به منظور بررسی تنوع ترکیبات شیمیایی اسانس در روش‌های مختلف برداشت (نیمه گلدهی - گلدهی کامل) و خشک کردن (سایه – آون) در توده‌های مختلف گیاه نعناع‌فلفلی آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1401 اجرا گردید. اسانس مواد گیاهی به روش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج و مهمترین ترکیبات اسانس گونه‌ها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی مشخص گردید. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که تمامی صفات ترکیبات اسانس مورد مطالعه گیاه نعناع‌فلفلی در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بودند. بالاترین مقدار ترکیبات در توده زنجان به روش برداشت و خشک کردن نیمه گلدهی- سایه و بیشترین تعداد ترکیبات هم در توده نورآباد مشاهده شد. مهم‌ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس Limonene بین 23/0 تا 45/29 درصد، Menthol 30/0 تا 16/30 درصد، Cadinol 21/0 تا 40/17 درصد، Pulegone 35/0 تا 72/13 درصد، Ledol 20/0 تا 86/3 درصد،Propazulene  26/0 تا 28/5 درصد و Terpinol 21/0 تا 85/2 درصد بود. بیشترین میزان همبستگی بین ترکیب Naphthalene با Aromadendrene (80/0) مشاهده گردید. نتایج تجزیه خوشه‌ای، تیمارهای مورد بررسی را به چهار گروه تقسیم‌بندی و بر اساس نتایج تجزیه به عامل‌ها نه عامل اصلی توانستند مجموعا 19/93 درصد از واریانس کل را توجیه کنند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که توده‌های Mentha piperita L. ایران دارای تنوع ژنتیکی بالایی هستند که می‌توان از آن در برنامه‌های اصلاحی استفاده کرد. همچنین تغییرات قابل توجهی در بین توده‌ها از نظر تعداد، نوع و میزان ترکیبات اسانس مشاهده شد.