فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: با توجه به افزایش جمعیت جهان و نیاز به غذا، استفاده از روش‌های سنتی کشاورزی پاسخگوی نیازهای جامعه نیست. کشت مخلوط تأخیری یکی از راه‌های دستیابی به پایداری در کشاورزی است. هدف از این مطالعه بررسی عملکرد و اجزای عملکرد سویا، نسبت برابری زمین و شاخص رقابتی در کشت مخلوط تأخیری با گندم بود.   مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل در طرح قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان بیله­سوار مغان در دو سال زراعی 1400-1399 و 1400-1401 اجرا شد. تیمارهای مورد آزمایش شامل تاریخ‌های کاشت سویا (شامل 15 اردیبهشت و 10 خرداد ماه) به‌عنوان فاکتور اصلی و ارقام سویا (شامل ژنوتیپ‌های‌ زودرس (Williams)، متوسط‌رس (L17) و دیررس (DPX)) و تراکم کاشت سویا در بین گندم (15 و 25 بوته در مترمربع) به‌عنوان فاکتورهای فرعی بودند.   یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیش‌ترین تعداد دانه در نیام، وزن هزار دانه و وزن تک بوته در سال 1400-1399 در تراکم  15 بوته در مترمربع مشاهده شد. بیش‌ترین عملکرد سویا نیز در تاریخ کاشت تاخیری10 خرداد با تراکم  25 بوته در مترمربع با میانگین 50/932 کیلوگرم در هکتار به‌دست آمد. براساس نتایج، بیش‌ترین شاخص برداشت (28/34 درصد) و عملکرد بیولوژیکی (3220 کیلوگرم در هکتار) در تاریخ کاشت 15 اردیبهشت با 25 بوته در مترمربع به‌ترتیب در ارقام متوسط‌رس (L17) و زودرس (ویلیامز) مشاهده شد. همچنین، بیش‌ترین نسبت برابری زمین در سال اول و دوم زراعی در تاریخ کاشت 15 اردیبهشت با 25 بوته در مترمربع به‌ترتیب در ارقام دیررس (DPX) (204/1) و زودرس (ویلیامز) (100/1) به‌دست آمد. بیش‌ترین شاخص بهره‌وری (5/10920) سال اول زراعی در تاریخ کاشت تاخیری 10 خرداد با تراکم 15 بوته در مترمربع در رقم متوسط‌رس (L17) بود. شاخص رقابت و مجموع ارزش نسبی سال اول زراعی در تاریخ کاشت 15 اردیبهشت با تراکم 15 بوته در مترمربع به‌ترتیب در ارقام متوسط‌رس (L17) (401/0) و دیررس (DPX) (972/0) از بیش‌ترین مقدار برخوردار بود و بیش‌ترین شاخص غالبیت (331/0 و 478/0) نیز در هر دو سال زراعی با تاریخ کشت 10 خرداد با تراکم 15 بوته در مترمربع در رقم متوسط‌رس (L17) به‌دست آمد.   نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که رقم دیررس DPX)) بیش‌ترین عملکرد (716 کیلوگرم درهکتار) را در کشت مخلوط تأخیری نسبت به ارقام دیگر داشت و استفاده از کشت مخلوط تأخیری راه‌کار مناسبی برای استفاده بهتر از منابع محیطی و افزایش عملکرد در مقایسه با کشت خالص است.