سلامت روان شهروندان در تعامل با تغییرات قیمت مسکن؛ تهران، ایران

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2025.389016.1008783
چکیده

مطالعه حاضر با هدف بررسی پیوند میان قیمت مسکن و شاخص‌های کمی مرتبط با آن، شامل الگوی مسکن، تراکم ساختمانی و تراکم خانوار، با سلامت روانی شهروندان منطقه ۱۸ شهر تهران انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۸۰ خانوار از محله‌های شهری این منطقه بود که میزان استرس و افسردگی آن‌ها به ترتیب با پرسش‌نامه‌های استاندارد کوهن و بک سنجیده شد. برای تحلیل فضایی قیمت مسکن و متغیرهای کمی مسکن، از مدل‌های Hot Spot و Cold Spot (Getis-Ord Gi*)  و شاخص خودهمبستگی فضایی موران (I) در محیط ArcGIS بهره گرفته شد. همچنین، مدل‌سازی تغییرات استرس و افسردگی بر مبنای شاخص‌های مسکن با استفاده از رگرسیون خطی گام‌به‌گام در نرم‌افزار SPSS صورت گرفت. نتایج نشان داد میان متغیرهای کمی مسکن و شاخص‌های سلامت روانی رابطه‌ای معنادار وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که افزایش قیمت و تراکم مسکن با سطوح بالاتر استرس و افسردگی همراه بود. تحلیل‌های کیفی نیز حاکی از ضرورت تعامل میان برنامه‌ریزان شهری و متخصصان روان‌شناسی در مدیریت پیامدهای روانی مسکن است. در پایان، پیشنهادهایی کاربردی ارائه شد، از جمله توسعه مسکن مقرون‌به‌صرفه برای اقشار کم‌درآمد، بازنگری در سیاست‌های متراکم‌سازی با رویکرد سلامت روان، ایجاد مراکز مشاوره در محله‌های آسیب‌پذیر و استفاده از سامانه‌های داده‌محور برای پایش مستمر اثرات روانی تغییرات بازار مسکن.