اثرکود های شیمیایی و زیستی نیتروژنه بر عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) و ماش (Vigna radiate L.) در کشت مخلوط

نویسندگان

1 گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج

2 عضو هیات علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوج

3 بخش تحقیقات علوم زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

5 عضو هیأت علمی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه یاسوج

6 بخش تحقیقات علوم زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

doi
10.22034/saps.2024.58361.3111
چکیده

مقدمه و اهداف: الگوی کشت مخلوط گیاهان خانواده بقولات با گیاهان روغنی رویکردی نسبتاً جدید برای دستیابی به کشاورزی پایدار می‌باشد. بهبود تغذیه گیاهان از طریق مدیریت تلفیقی سبب افزایش کارایی الگوهای کشت مخلوط می‌شود. هدف از این پژوهش بررسی پاسخ گلرنگ و ماش به کاربرد تلفیقی کودهای شیمیایی و زیستی نیتروژنه در کشت مخلوط است. مواد و روش­ها: آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال 1399 اجرا شد. عامل‌های آزمایشی شامل کاربرد کود نیتروژنه (صفر، 50 کیلوگرم نیتروژن + کود زیستی نیتروکسین و 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) در کرت‌های اصلی و الگوی کشت مخلوط در 5 سطح (کشت خالص گلرنگ و ماش و کشت مخلوط آنها با نسبتهای 1:1، 2:1و 1:2) در کرت‌های فرعی بود. صفات مورفولوژیک، اجزای عملکرد، عملکرد  هر دو گیاه و نسبت برابری زمین ارزیابی شد.  یافته­ها: نتایج نشان داد در شرایط عدم کاربرد کود نیتروژنه از عملکرد دانه در گلرنگ و ماش در الگو‎های کشت مخلوط نسبت به کشت خالص کاسته شد. کاربرد 50 کیلوگرم کود نیتروژن شیمیایی+ زیستی نیتروکسین، کاهش عملکرد را در نسبت‌های کشت مخلوط جبران نمود. نسبت برابری زمین (LER) در تمامی الگوهای مخلوط بالاتر از یک بود که نشان‌دهنده سودمندی کشت مخلوط گلرنگ همراه با ماش نسبت به کشت خالص بود. نتیجه­گیری: در مجموع بر اساس نتایج حاصله می‌توان مخلوط دو ردیف ماش+ یک ردیف گلرنگ را به همراه 50 کیلوگرم نیتروژن+ نیتروکسین برای استفاده کارامد تر از زمین معرفی نمود.