بررسی تأثیر امواج الکترومغناطیس BTS (آنتن‌های فرستنده و گیرنده تلفن همراه) روی آنزیم‎های کبدی کبوتر خانگی

نویسندگان

1 گروه علوم مهندسی محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

2 گروه اطفال دانشکده پزشکی، بیمارستان حضرت فاطمه معصومه، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران

3 گروه علوم مهندسی محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

4 گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند، دماوند، ایران

5 دانش آموخته دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

doi
10.22059/jvr.2022.334493.3211
چکیده

زمینۀ مطالعه: گسترش استفاده از امواج الکترومغناطیس در زمینه ارتباطات، باعث شده که اثرات بیولوژیکی آن‌ها مورد توجه قرار گیرد. طبق یافته‎های علمی معتبر، این امواج می‎توانند، منجر به پیامدهایی چون تغییر در عملکرد سلول‌ها و در نتیجه سبب ایجاد یا تسریع برخی بیماری‌ها شوند.هدف: از آنجایی که تغییر در میزان آنزیم‎های کبدی در خون می‎تواند نشانه آسیب‎های کبدی باشد، مطالعه حاضر با هدف بررسی این آنزیم‎ها با در نظر گرفتن متغیرهای زمان و فاصله از مبدأ انتشار انجام گردید.روش‎کار: مطالعه حاضر روی 120 کبوتر 6 ماهه انجام شد. پس از سازگاری با شرایط آزمایشگاهی، آن‌ها به شش گروه تصادفی تقسیم شدند. گروه اول (فاصله:50 سانتی‎متر، زمان: 30 دقیقه)، گروه دوم (فاصله:100 سانتی‎متر، زمان: 30 دقیقه)، گروه سوم (فاصله:150 سانتی‎متر، زمان: 30 دقیقه)، گروه چهارم (فاصله:50 سانتی‎متر، زمان: 60 دقیقه)، گروه پنجم (فاصله:100 سانتی‎متر، زمان: 60 دقیقه)، گروه ششم (فاصله:150 سانتی‎متر، زمان: 60 دقیقه). هر گروه به مدت 1 ماه و به صورت روزانه با امواج مواجهه داشته‎ و آزمایش خون برای تعیین میزان آنزیم‎های کبدی، قبل و 1 ماه پس از مواجهه، اندازه‎گیری و نتایج با نرم‎افزار SPSS پردازش شد.نتایج: مطالعه حاضر نشان داد که رابطه آماری معنی‌داری بین امواج BTS و آسیب به کبد از طریق افزایش سطح آنزیم‌های کبدی در هر شش گروه وجود دارد. بر این اساس می‌توان گفت امواج الکترومغناطیس بسته به فرکانس، انرژی، مدت زمان و فاصله می‌توانند اثرات تخریبی بر بافت‌های بدن از جمله کبد داشته باشند. میانگین تغییرات آنزیم ALP از بقیه آنزیم‌ها بیشتر و میانگین تغییرات آنزیم ALT  از آنزیم‌های دیگر کمتر بود. همچنین بیشترین تغییرات آنزیم‎های کبدی، در گروه اول و چهارم که کمترین فاصله را تا منبع موج داشتند، رخ داده است.نتیجه­گیری نهایی: افزایش زمان مواجهه و کاهش فاصله تا منبع موج، باعث تغییر میزان آنزیم‎های کبدی گردید. مطالعه حاضر، اهمیت بیشتر "فاصله تا منبع انتشار امواج" را  نسبت به "زمان مواجهه" نشان داد.