فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: ریحان یکی از مهم‌ترین گیاهان متعلق به خانواده نعناعیان است امروزه به‌خوبی اثبات شده است که دی‌اکسیدکربن نقش مهمی را در رشد محصولات کشاورزی بازی می‌کند و  نور منبع انرژی گیاه است. نور و دی‌اکسیدکربن از عوامل مهم محیطی قابل تنظیم در تولید محصولات گلخانه ای هستند. در این تحقیق، تاثیر غلظت-های مختلف دی‌اکسیدکربن و شدت‌های مختلف نور بر خصوصیات رشدی گیاه دارویی ریحان  در شرایط کشت هیدروپونیک به منظور رسیدن به حداقل زمان ممکن برای تولید گیاه با اندازه معین بررسی  شد.   هدف اصلی این تحقیق افزایش کمیت و کیفیت در ریحان همچنین بررسی تأثیر دی اکسیدکربن و نور مصنوعی بر خصوصیات رشد و نموی گیاه ریحان بررسی کارایی جذب عناصر و بررسی تأثیر هم‌زمان دی اکسیدکربن و نور مصنوعی بر بهبود خصوصیات رشدی بود   مواد و روش­ها: این پژوهش در آزمایشگاه فیزیولوژی سبزی دانشگاه تبریز انجام شد،این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. فاکتور اول نور در سه سطح 78، 156 و 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه که لامپ‌ها با کارایی مصرف بالا و از نوع ال ای دی بود و در ارتفاع 40 سانتی‌متری بالای گیاه قرار گرفت. و فاکتور دوم دی‌اکسیدکربن در 3 سطح دی‌اکسیدکربن محیط، دی‌اکسیدکربن 750 میلی‌گرم در لیتر و 1500میلیگرم در لیتر می‌باشد که از منبع دی‌اکسیدکربن خالص خوراکی با خلوص 99.99 درصد استفاده شد برای تزریق از دو سیلندر 4 لیتری، یک شیر برقی و ریگلاتور تنظیم همچنین سنسور سنجش میزان دی‌اکسیدکربن استفاده شد که ساخت شرکت یونی تی تایوان بوده به منظور تهیه نشاء، بذرهای ریحان رقم جنووز (Genovese) در سینی‌های کشت (دارای سلول‌های جداگانه) حاوی پیت و پرلایت با نسبت 60:40 کشت با حجم 90 سی سی شد و جهت تغذیه نشاءها محلول غذایی هوگلند کامل از پایان هفته اول کشت هر سه روز یک‌بار مورد استفاده قرار گرفت. دمای روز 26 درجه سلسیوس و دمای شب 21 درجه سلسیوس بود. میزان رطوبت متوسط محیط 65 درصد و گردش هوای درون اتاق به صورت مداوم انجام شد. در این آزمایش  وزن تر و خشک گیاه (بیوماس)، شاخص سطح برگ، محتوی کلروفیل، کارتنوئید، جذب نیتروژن، نیترات و شاخص سطح برگ مورد بررسی قرار گرفت.   یافته­ها: نشان داد که افزایش شدت نور و غلظت دی اکسید کربن منجر به افزایش معنی دار در سطح برگ، ارتفاع بوته، وزن تر و خشک شاخساره (بیوماس اندام هوایی)، تعداد برگ، محتوی کلروفیل، کارتنوئید، میزان تجمع نیترات، درصد مواد جامد محلول و جذب  نیتروژن شد. به این صورت که در تیمار 1500 میلی‌گرم در لیتر دی­اکسیدکربن همراه 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه نور مقدار وزن خشک اندام هوایی ، وزن­تراندام هوایی، کارتنوئید، کلروفیل،  ارتفاع گیاه، سطح برگ، تعداد برگ و نیتروژن به ترتیب280، 100، 160، 123، 100، 163، 128، 24 درصد افزایش یافت. و در تیمار نور 156 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه  و دی­اکسیدکربن 1500 میلی‌گرم در لیتر  مقدار مواد جامد محلول 76 درصد افزایش یافت. همچنین در نور 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه  و دی­اکسیدکربن 500 میلی‌گرم در لیتر  نیترات 115 درصد افزایش یافت.   نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تزریق دی‌اکسیدکربن و نور روی رشد گیاه ریحان اثر مثبت داشته و بهترین نتایج با شدت 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه  و دی‌اکسید کربن  1500 میلی‌گرم رخ داد. البته درتیمارشدت نور 156 نیز نتایج قابل قبول بدست آمد، که تفاوت زیادی با گیاهان شاهد داشت. دی‌اکسید کربن برای ایجاد اثر مثبت نیازمند فراهم بودن شرایط نوری هست در حالی که نور برای ایجاد اثر مثبت نیازمند دی‌اکسید کربن نبود لذابه منظور رسیدن به بالاترین کیفیت و کمیت تیمار نور 156 و 234 میکرو مول بر متر مربع در ثانیه  همراه با 1500   میلی­گرم بر لیتر دی­اکسیدکربن بهترین اثر را خواهد داشت.