فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: این تحقیق با هدف بررسی عملکرد دانه ارقام برنج (هاشمی، شیرودی و فجر) در رقابت با علف‌های هرز در سه مکان تاریکلا، فیروزآباد و فیروزجاه استان مازندران انجام شد.      مواد و روش­ها: این پژوهش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در شهرستان بابل استان مازندران در دو سال زراعی 1400 و 1401 اجرا شد. عوامل آزمایش شامل سه مکان تاریکلا، فیروزآباد و فیروزجاه (به ترتیب با ارتفاع 8، 180 و 400 متر از سطح دریا)، سه رقم برنج (هاشمی، فجر و شیرودی) در دو سطح آلودگی علف‌های هرز (علف‌های هرز و بدون علف‌های هرز) بودند. نمونه‌برداری از علف‌های هرز در مراحل پنجه‌زنی، شروع پانیکول، گلدهی و برداشت نهایی انجام شد و تراکم و زیست توده علف­های هرز به تفکیک اندازه‌گیری شد. در مرحله برداشت نهایی، عملکرد دانه ارقام برنج اندازه‌گیری شد. همچنین درصد کاهش عملکرد و شاخص رقابت‌پذیری ارقام برنج محاسبه شد.   یافته­ها: نتایج نشان داد که سوروف (Echinochloa crus-galli (L.) Beauv.)، اویارسلام (Cyperus rotundus L.) و بندواش (Paspalum distichum L.) علف­های هرز غالب در مزارع ارقام برنج بودند. بیشترین تراکم علف­های هرز در هر سه مکان در رقم هاشمی مشاهده شد و تراکم گونه­های علف­های هرز، در مرحله برداشت نهایی بیشتر از سایر مراحل بود. نتایج نشان داد که مکان­های مختلف (با ارتفاع متفاوت از سطح دریا) به طور معنی‌داری بر عملکرد دانه در ارقام برنج تأثیر داشت. عملکرد دانه هر سه رقم در مزارع تاریکلا بیشتر بود. کمترین میزان عملکرد دانه در بین سه مکان در مزارع فیروزجاه مشاهده شد که عملکرد دانه ارقام هاشمی، فجر و شیرودی به ترتیب 26/2709، 59/3174 و 09/4441 کیلوگرم در هکتار بود. کاهش عملکرد رقم شیرودی، فجر و هاشمی از مزرعه مکان تاریکلا به مزرعه مکان فیروزجاه به‌ترتیب 69/30، 03/34 و 63/33 درصد بود. در بین ارقام برنج، بیشترین عملکرد دانه مربوط به رقم شیرودی بود. شاخص رقابتی ارقام هاشمی، فجر و شیرودی به ترتیب 63/0، 04/1 و 40/1 در مکان تاریکلا بود.   نتیجه­گیری: از نتایج مطالعه حاضر می­توان برای و برآورد عملکرد برنج در مناطق مختلف در استان مازندران استفاده نمود. براساس یافته­های این مطالعه درصد کاهش عملکرد در رقم هاشمی بیشتر از دو رقم دیگر بود. رقم شیرودی به دلیل داشتن شاخص رقابتی بالاتر در شرایط آلوده به علف‌های هرز، نسبت به فجر و هاشمی پیشنهاد می گردد.