ارزیابی عملکرد و سرعت پرشدن دانه لاین‌های امیدبخش گندم نان (Triticum aestivum L.) در پاسخ به درجه روز رشد (GDD)

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

3 دانش آموخته دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22034/csrar.2020.119140
چکیده

افزایش عملکرد در گندم مستلزم شناخت روش­های مدیریتی مناسب است. از جمله مهم­ترین آنها  معرفی ارقام جدید و تاریخ کاشت مناسب می­باشد. به منظور ارزیابی عملکرد و سرعت پرشدن دانه لاین‌های امیدبخش گندم نان نسبت به تاریخ کاشت به موقع و تأخیری آزمایشی در ایستگاه عراقی محله گرگان در دو سال زراعی 1395-1394و 1396-1395 انجام شد. این آزمایش به صورت اسپیلت­پلات و بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. فاکتور اصلی تاریخ کاشت در دو سطح شامل: 15 آذر (تاریخ کاشت به­موقع) و 15دی (تاریخ کاشت تأخیری) و فاکتور فرعی هشت رقم و ژنوتیپ گندم بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثرات  سال، تاریخ کاشت و اثرات متقابل سال × تاریخ کاشت بر روی همه صفات مورد بررسی به جز شاخص برداشت معنی­دار بود. همچنین اثرات متقابل تاریخ کاشت × ژنوتیپ­ نیز بر روی همه صفات مورد بررسی به جز تعداد دانه در سنبله و درجه روز رشد از کاشت تا رسیدگی فیزیولوژیکی معنی­دار بود. مناسب بودن شرایط آب و هوایی در طول دوره رشد و نمو گیاه در تاریخ کاشت 15 آذر باعث افزایش تعداد پنجه­های بارور شد و از طرف دیگر کوتاهی فصل رشد گندم  در تاریخ کاشت­ دیرتر باعث کاهش تعداد پنجه­های بارور گردید.  نتایج مقایسه میانگین­های اثرات متقابل سال × ژنوتیپ­های مورد بررسی و اثرات متقابل تاریخ کاشت × ژنوتیپ نشان داد که در هر دو سال اجرای آزمایش و همچنین در هر دو تاریخ کاشت ژنوتیپ شماره هفت با پدیگری SAUAL/3/MILAN/S87230//BAV92 و رقم گنبد دارای طول دوره پرشدن و سرعت موثرپرشدن دانه بالاتری بودند و توانستند عملکرد قابل قبولی در مقایسه با سایر ژنوتیپ­ها تولید نمایند.