ارزیابی هیبریدهای ذرت از نظر صفات زراعی در شرایط تنش کمبود آب در مرحله گلدهی

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی- دانشگاه تبریز

2 گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز.

3 گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

4 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، بخش تحقیقات دانه‌های روغنی

doi
10.22034/saps.2025.66411.3354
چکیده

مقدمه و اهداف: به منظور ارزیابی هیبریدهای مختلف ذرت تحت شرایط تنش کمبود آب، از نظر صفات زراعی و عملکرد دانه و شناسایی هیبریدهای متحمل به تنش کمبو انجام گردید.   مواد و روش‌ها: آزمایشی بصورت کرتـ‌های خرد شده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. فاکتور اصلی شامل دو شرایط مختلف آبیاری (عادی و تنش کمبود آب) و فاکتور فرعی شامل 16 هیبریدهای مختلف ذرت بود و زمان  اعمال تنش در مرحله گلدهی آغاز شد.   یافته ها: بر اساس نتایج حاصل، هیبریدهای SC703 و SC700 از نظر اکثر صفات زراعی و عملکرد دانه در مجموع شرایط، به عنوان هیبریدهای برتر و  درمقابل، هیبریدهای AR66،SC702  و SC500به عنوان هیبریدهای حساس به تنش کم آبی و دارای عملکرد پایین شناخته شدند. تجزیه خوشه‌ای نیز هیبرید­های ذرت را به  دو گروه مجزا تفکیک کرد. گروه اول هیبریدهای SC703, SC260, K3647×K18  و SC700  که از نظر همه صفات نسبت به میانگین کل صفات برتری داشتند و به عنوان هیبریدهای متحمل معرفی شدند و گروه دوم شامل هیبریدهای SC704, KSC705, SC706, SC702, SC670, SC647, SC604, , DC370, SC500, SC400 K18, K166× و AR66 بود که از نظر اکثر صفات ارزش کمتری داشتند.   نتیجه گیری: تنش کمبود آب اعمال شده در مرحله گلدهی باعث کاهش معنی دار همه صفات زراعی و بخصوص عملکرد دانه گردید. تنوع قابل ملاحظه ای بین هیبریدهای ذرت مورد ارزیابی از نظر میزان تحمل به تنش وجود داشت. در این میان هیبرید SC703 و SC700 بیشترین میزان عملکرد دانه را در مجموع شرایط تنش کم آبی و آبیاری عادی داشت در حالیکه هیبریدهای SC702  و  AR66, SC500کمترین عملکرد دانه را در متوسط سطوح تنش از خود نشان دادند. بنابراین کاشت هیبریدهای SC703 و SC700 در مناطق واجد تنش کمبود آب پیشنهاد میگردد.