سناریوسازی بر اساس خوانش تجربه موزیسین های خیابانی در فضاهای شهری شهر تهران

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه شهرسازی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.48311/udd.2025.117180.82803
چکیده

این پژوهش در شهر تهران به بررسی تجربه موزیسین‌های خیابانی و نقش فعال آن‌ها در شکل‌دهی فضاهای شهری می‌پردازد. فرض اصلی تحقیق این است که موسیقی خیابانی فراتر از فعالیتی تفریحی یا معیشتی، اکوسیستمی پویا و تأثیرگذار در شهر است که تحت تأثیر نیروهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شکل می‌گیرد. روش تحقیق کیفی بوده و مبتنی بر ۵۰ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با کنشگران اصلی این حوزه تا رسیدن به اشباع نظری انجام شده است، با تأکید بر روایی و پایایی داده‌ها. یافته‌ها نشان می‌دهند که تجربه زیسته موزیسین‌های خیابانی در سه بُعد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی متبلور می‌شود. در بُعد اقتصادی، فرآیندهای کسب درآمد، چالش‌های مالی فعالیت‌های غیررسمی و ریسک‌های حقوقی و نهادی، پایداری فعالیت را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در بُعد اجتماعی، موسیقی خیابانی تعاملات خودجوش انسانی را تقویت کرده و جوامع موقت و سیالی را شکل می‌دهد که حس تعلق به مکان را در میان مخاطبان و فعالان افزایش می‌دهد. در بُعد فرهنگی، موزیسین‌ها در خلق منظر صوتی متمایز شهر و بازتولید هویت فضاهای شهری نقش کلیدی دارند. این سه بُعد به‌صورت ارگانیک درهم‌تنیده‌اند و موسیقی خیابانی را به‌عنوان اکوسیستمی حیاتی معرفی می‌کنند که با وجود موانع ساختاری، به بهبود کیفیت زندگی عمومی و تولید فضای شهری کمک می‌کند. پژوهش با استفاده از سناریوسازی مبتنی بر منطق شهودی، پنج مسیر احتمالی برای توسعه موسیقی خیابانی در تهران پیشنهاد می‌دهد و بر لزوم گذار به سیاست‌های مردم‌محور و مبتنی بر مکان تأکید دارد. این مطالعه دانش نظری را گسترش داده و راهبردهایی برای سیاست‌گذاری فرهنگی و برنامه‌ریزی شهری ارائه می‌کند.