فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: تولید پایدار کشاورزی نیازمند رویکردهای جدید برای کاهش کاربرد مواد شیمیایی آلاینده کشاورزی از جمله کودهای شیمیایی نیتروژن است. یک روش مؤثر زراعی برای رویارویی با این چالش‌ها، استفاده از محرک‌های زیستی، از جمله باکتری های محرک رشد گیاه (PGPB) است. هدف از این مطالعه ارزیابی امکان کاهش میزان مصرف کود شیمیایی از طریق تلقیح با ازتوباکتر برای کشت گیاهان شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.) از طریق بذر و ریزوم بود.   مواد و روش‌ها: آزمایش مزرعه‌ای با تلقیح Azotobacter chroococcum (Ac) به تنهایی یا در ترکیب با سطوح مختلف کودهای شیمیایی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید باهنر کرمان انجام شد. پنج تیمار آزمایش (1) شاهد (بدون تلقیح و کوددهی) (2) تلقیح  با Ac؛ (3) 100 درصد کوددهی (100 درصد مقدار توصیه شده نیتروژن)؛ (4)50 درصد کوددهی؛ (5) 50 درصد کوددهی+Ac بودند که در هر دو روش تکثیر مورد ارزیابی قرار گرفتند. پس از اندازه‌گیری شاخص سطح برگ (LAI)، وزن خشک اندام هوایی، تعداد و طول ریزوم‌ها و ریشه و عملکرد ریشه و ریزوم، کارایی زراعی کاربرد کود (AEF) و کارایی مصرف نیتروژن (NUE) تعیین شد.   یافته‌ها: نتایج مشاهده شده نشان داد که تلقیح میکروبی بیش از رشد رویشی و تولید زیست‌توده اندام هوایی، عملکرد ریشه را تحت تاثیر قرار داد. تلقیح هم‌زمان باکتری با کاربرد میزان 50 درصد کود، با بهبود سطح برگ، منجر به افزایش تعداد، طول و عملکرد  ریشه و ریزوم شد و بیشترین کارایی مصرف نیتروژن و کارایی زراعی کود را به همراه داشت. تیمار 50 درصد کوددهی+باکتری در گیاهان حاصل از ریزوم، بیشترین کارایی مصرف کود نیتروژنه را به همراه داشت و تفاوت چند برابری در بهبود کارایی مصرف کود نیتروژنه در مقایسه با سطوح 100 درصد و 50 درصد کوددهی نشان داد. این در حالی بود که در گیاهان حاصل از بذر با وجود افزایش 62 درصدی کارایی مصرف کود نیتروژنه در تیمار 50 درصد کوددهی+باکتری نسبت به سطح 50 درصد کوددهی، تفاوت معنی‌داری بین این تیمار و اعمال 100 درصد کود مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که A. chroococcum می‌تواند بدون کاهش معنی‌دار عملکرد شیرین بیان، میزان کوددهی نیتروژن را تا 50 درصد کاهش دهد. نتایج این مطالعه همچنین نشان داد که شیرین بیان حاصل از ریزوم در سال اول رشد در صفات مختلف رشد و عملکرد افزایش چند برابری نسبت به شیرین بیان حاصل از بذر نشان داد.   واژه های  کلیدی: باکتری‌های محرک رشد، تکثیر جنسی و غیرجنسی، تولید ریشه، شیرین بیان، کارایی زراعی مصرف کود