فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: تولید علوفه از لگوم‏های پاییزه به عنوان راهکاری جهت سازگاری با خشکسالی و تغییرات اقلیمی مطرح می‏باشد. تانــن یکی از مهمترین فاکتورهــای ضد تغذیه‏ای در باقلا محســوب می‏شــود. ارقام کم تانن باقلا در امنیت غذایی، مصرف انسان، خوراک دام و جیره طیورحایز اهمیت هستند. این مطالعه به‏منظور ارزیابی عملکرد کمی و کیفی علوفه ارقام کم تانن باقلا در کشت پاییزه انجام شد. مواد و روش‏ها: این آزمایش در سال زراعی 1402-1401 به صورت طرح بلوک‏های کامل تصادفی با 3 تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. در این بررسی 9 لاین کم تانن باقلا به همراه دو رقم شاهد مهتا (کم تانن) و شادان (دارای تانن) در دو محیط تنش خشکی (بعد از گلدهی) و آبیاری نرمال مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفتند. یافته‏ها: نتایج تجزیه واریانس مرکبدو محیط مجزا (محیط آبیاری مطلوب و محیط تنش) نشان داد که اثر متقابل تنش خشکی ×­ رقم بر صفات تعداد شاخه، تعداد غلاف، عملکرد علوفه‏تر، عملکرد علوفه خشک، وزن‏تر غلاف در سطح یک درصد و بر صفات فیبر نامحلول در شوینده خنثی ((NDF و فسفر در سطح 5 درصد معنی‏دار بود. مقایسه میانگین اثرات متقابل تنش خشکی × رقم نشان داد در آبیاری مطلوب (بدون تنش) ژنوتیپ‏های WRB1-3، FLIP03-07FB، BPL4104 و رقم shadan  به ترتیب با 37410، 36670، 36330، 35720 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد علوفه‏تر را داشتند. ژنوتیپ‏ WRB1-3 نسبت به شاهد Mahta 8730 کیلوگرم در هکتار و نسبت به شاهد Shadan 1690 کیلوگرم در هکتار عملکرد علوفه‏تر بیشتری داشت. ژنوتیپ FLIP03-07FB، رقم shadan و ژنوتیپ  WRB1-3به میزان 5220، 5063 و 4925 کیلوگرم در هکتار بیشترین علوفه خشک را داشتند و عملکرد علوفه خشک ژنوتیپ FLIP03-07FB نسبت به شاهد Mahta 1216 کیلوگرم در هکتار بیشتر بود.  همچنین در شرایط تنش خشکی ژنوتیپ‏های BPL4104، WRB1-5 و رقم Shadan به مقدار 22330، 20890 و 20670 کیلوگرم در هکتار بیشترین علوفه‏تر و ژنوتیپ S2008,034 و ارقام Mahta و  Shadanبه ترتیب به مقدار 3209، 2900 و 2890 کیلوگرم در هکتار علوفه خشک را دارا بودند. ژنوتیپ‏های BPL4104 نسبت به شاهد Mahta 2330 کیلوگرم در هکتار و نسبت به شاهد Shadan 1660 کیلوگرم در هکتار عملکرد علوفه‏تر بیشتری داشت. در آبیاری مطلوب (بدون تنش) ژنوتیپ FLIP03-07FB تعداد غلاف و وزن‏تر غلاف بیشتر و رقم Shadan درصد فسفر و فیبر نامحلول در شوینده اسیدی (NDF) بیشتر و رقم Mahta بیشترین درصد فسفر را دارا بودند. در محیط تنش خشکی ژنوتیپ‏ BPL4104 بیشترین تعداد غلاف و درصد فسفر، ژنوتیپ WRB1-5 بیشترین تعداد شاخه و ژنوتیپ S2008,033 بیشترین فیبر نامحلول در شوینده خنثی NDF)) را دارا بودند. نتیجه گیری: با توجه به نتایج می‏توان بیان نمود که تنش خشکی بعد از مرحله گلدهی باعث کاهش عملکرد علوفه‏تر و خشک و افزایش مقادیرADF ،CF  و NDFدر همه ارقام گردید. ژنوتیپ  FLIP03-07FBدر هر دو محیط عملکرد بالاتری را نسبت سایر ژنوتیپ‏ها داشت. بنابراین پس از ارزیابی عملکرد آن در آزمایشات سازگاری و حصول نتایج مطلوب می­توان کشت آن را توصیه نمود.