تدوین و اولویتبندی شاخصهای طراحی فضای زیستی مبتنی بر زندگی قانعانه نمونه موردی: آثار معماری اصفهان
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.
2 دانشگاه صنعتی شاهرود. دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی
doi
10.48311/udd.2025.117011.82799چکیده
معماری معاصر با چالشهای جدی همچون اسراف منابع، مصرف بالای انرژی، اتلاف زمین و مصالح، و کاهش کیفیت زیستپذیری مواجه است و گرانی مسکن بسیاری از افراد را از دسترسی به فضای سکونتی باکیفیت محروم کرده است. پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم قناعت از منظر اسلامی به دنبال تدوین شاخصها و راهکارهای طراحی فضای زیستی است که سبک زندگی قانعانه را تسهیل و ترغیب کند. در این مطالعه از آثار معماری اصفهان به عنوان نمونه موردی استفاده شد. ابتدا در جلسات طوفان فکری، مصادیق مفهوم استخراج گردید و سپس این مصادیق در نرمافزارMAXQDA دستهبندی شدند. در نهایت راهکارها ذیل پنج راهبرد اصلی قرار گرفتند: بهینهگرایی، چندمنظورگی، طبیعتدوستی، خوداتکایی و بازیافتپذیری. در مرحله اولویتبندی، ۳۰ متخصص معماری و شهرسازی فعال در منطقه اصفهان با روش مقایسه زوجی معیارها و وزندهی بر اساس روش آنتروپی شرکت کردند. نتیجه این ارزیابی تعیین پنج راهکار ارجح به شرح زیر بود: تکمیل تدریجی بنا منطبق با بودجه ساکنان با وزن ۰.۶۱ در راهبرد بهینهگرایی، استفاده از بازشوهای کنترلپذیر با وزن ۰.۵۳ در راهبرد چندمنظورگی، ارجحیت استفاده از نور و تهویه طبیعی با وزن ۰.۶۳ در راهبرد طبیعتدوستی، بهرهگیری از خاصیت خازنی مصالح در ذخیره انرژی با وزن ۰.۳۸ در راهبرد خوداتکایی، و تعمیرپذیری عناصر بنا با وزن ۰.۵۲ در راهبرد بازیافتپذیری. نتایج نهایی پژوهش در قالب دستورالعملهای اجرایی شامل ۵ راهبرد، ۱۱ راهکار عملیاتی و بیش از ۳۰ ضابطه کنترل و معیار ارزشیابی ارائه شده است.
