فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: لوبیا یکی از مهمترین حبوبات می­باشد که سهم عمده­ای در رژیم غذایی انسان دارد. همچنین، توانایی زیادی در تثبیت زیستی نیتروژن خاک داشته و شاخه و برگ آن نیز به عنوان غذای دام مورد استفاده قرار می­گیرد. درصد پروتئین بالایی دارد و حاوی اسیدهای آمینه ضروری است. آهن یکی از عناصر ضروری و کم مصرف است که نقش مهمی را در فرایندهای حاصلخیزی خاک، تثبیت دی­اکسیدکربن و افزایش کیفیت محصولات دارد و مهمترین عنصر کم مصرفی است که کمبود آن تاثیر مستقیم در رژیم غذایی انسان دارد. برای رفع مشکل جذب آهن در خاک­های آهکی از کمپلکس آهن با استفاده از کیلاته کننده آلی EDDHA اصلاح شده می­توان استفاده کرد. بنابراین، این پژوهش جهت بررسی نقش کمپلکس­های سنتز آهن EDDHA اصلاح شده در بهبود رشد و عملکرد لوبیا (Phaseolus vulgaris L.) در خاک­های آهکی انجام گردید.   مواد و روش­ها: آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه‌ تحقیقاتی گروه علوم و مهندسی باغبانی دانشگاه تبریز با سه سطح خاک آهکی (S1، S2 و S3 به ترتیب 5 ، 10، 15 درصد) و پنج سطح بنیان‌های آلی آهن (F0،F1 ، F2، F3 و F4 به ترتیب شاهد،EDDHA   با آسیل کلریدهای اسیدهای آلیفاتیک 2،EDDHA  با آمیدوفنول­های 3،EDDHA  با آمینوفنول وEDDHA  با اپوکسید اولئیک اسید) اجرا شد.   یافته­ها: بیشترین مقدار فعالیت کمپلکس تجزیه کننده آب بعنوان دهنده الکترون سیستم نوری II (Fv/Fo)  با سنتز آهن‌های اصلاح شده 10 درصد آهک خاک، بیشترین EC خاک با 15 درصد آهک خاک در تیمارEDDHA  با آسیل کلریدهای اسیدهای آلیفاتیک 2 و بیشترین میزان  pHخاک با آهک 10 درصد و عدم استفادهEDDHA  اصلاح شده مشاهده شد. EDDHA   موجب کاهش pH خاک در درصدهای مختلف آهک شد. EDDHA اصلاح شده با اپوکسید اولئیک اسید (F4) بیشترین وزن تر و خشک ریشه لوبیا را باعث شد. سنتز انواع آهن‌های اصلاح شده در خاک با 5 درصد آهک موجب افزایش محصول دانه شد.  نتیجه­گیری: بیشترین اثربخشی در خاک آهکی 10 درصدی و در تیمارهای F4 مشاهده شد. گیاهان تیمار شده باEDDHA (F4)  اپوکسید اولئیک اسید، به دلیل حضور گروه اسیدی اضافی در ساختار EDDHA، نتایج بهتری نشان دادند. در حالت کلی استفاده از EDDHA اصلاح شده در خاک‌های آهکی موجب افزایش جذب آهن و بهبود محصول دانه لوبیا گردید. همچنین، عملکرد دانه لوبیا در این شرایط بهبود 10 درصدی را نشان داد.