کودک و فضاهای همجوار خانه؛ جستاری در پژوهش های فارسی‌زبان

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید‌بهشتی

3 دانشجوی دکترای معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران

4 دانشیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48311/udd.2025.24225
چکیده

بیان­ مسئله: فضای همجوار خانه، به ­عنوان اولین فضای بااهمیت که کودکان با جهان خارج خانه ارتباط برقرار می­کنند، می­تواند به طور مستقیم بر رفتار، ادرا­ک و تجربیات، تقویت تعامل و معاشرت با سایر کودکان و ارتقای روابط همسایگی مؤثر باشد. پژوهش­هایی در ایران و جهان دررابطه‌با کودک و این فضا­ها صورت پذیرفته و هریک از دیدگاهی متفاوت به موضوع نگریسته ­اند.هدف: مقاله حاضر با هدف تحلیل و تفسیر آنچه تاکنون در ایران منتشر شده و پیشگیری از تکرار و یافتن شکاف­های تحقیقاتی موجود، به بررسی کیفی و ‌مرور نظام­مند مطالعات پیشین در بازه زمانی 1386 تا 1403 پرداخته است.روش: لذا تعداد 50 مقاله که کودک و فضای همجوار خانه موضوع اصلی آنها بوده، بر اساس شکل پریزما انتخاب و بررسی شده و با مطالعه ساختار و محتوای آنها به ترسیم چشم­ انداز کنونی پژوهش­ها، دست‌یافته است.یافته­ ها: نتایج حاکی از حجم روزافزون مقالات در حوزه کودک و محله است. طبقه ­بندی محتوایی مقالات مورد بررسی نشان می‌دهد که اکثر موضوعات به حد اشباع نرسیده و جای کار برای پژوهش­های آتی باقی است. انجام تعداد اندک مطالعات در برخی موضوعات و صرفاً در یک بستر خاص مانند مسیر مدرسه، عدم توجه به کودکان با شرایط ویژه، عدم توجه به تعامل کودکان در بستر فضاهای همجوار خانه با سایر کودکان، جوانان و سالمندان، تمرکز تعداد زیادی از مطالعات بر شهر تهران و چند مرکز استان دیگر و عدم انجام پژوهش در سایر شهرها و روستاها و عدم تعیین سن کودکی موردمطالعه در برخی پژوهش­ها از جمله برخی از مشکلات مطالعات در این زمینه هستند.