کودک و فضاهای همجوار خانه؛ جستاری در پژوهش های فارسیزبان
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استاد گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهیدبهشتی
3 دانشجوی دکترای معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران
4 دانشیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.48311/udd.2025.24225چکیده
بیان مسئله: فضای همجوار خانه، به عنوان اولین فضای بااهمیت که کودکان با جهان خارج خانه ارتباط برقرار میکنند، میتواند به طور مستقیم بر رفتار، ادراک و تجربیات، تقویت تعامل و معاشرت با سایر کودکان و ارتقای روابط همسایگی مؤثر باشد. پژوهشهایی در ایران و جهان دررابطهبا کودک و این فضاها صورت پذیرفته و هریک از دیدگاهی متفاوت به موضوع نگریسته اند.هدف: مقاله حاضر با هدف تحلیل و تفسیر آنچه تاکنون در ایران منتشر شده و پیشگیری از تکرار و یافتن شکافهای تحقیقاتی موجود، به بررسی کیفی و مرور نظاممند مطالعات پیشین در بازه زمانی 1386 تا 1403 پرداخته است.روش: لذا تعداد 50 مقاله که کودک و فضای همجوار خانه موضوع اصلی آنها بوده، بر اساس شکل پریزما انتخاب و بررسی شده و با مطالعه ساختار و محتوای آنها به ترسیم چشم انداز کنونی پژوهشها، دستیافته است.یافته ها: نتایج حاکی از حجم روزافزون مقالات در حوزه کودک و محله است. طبقه بندی محتوایی مقالات مورد بررسی نشان میدهد که اکثر موضوعات به حد اشباع نرسیده و جای کار برای پژوهشهای آتی باقی است. انجام تعداد اندک مطالعات در برخی موضوعات و صرفاً در یک بستر خاص مانند مسیر مدرسه، عدم توجه به کودکان با شرایط ویژه، عدم توجه به تعامل کودکان در بستر فضاهای همجوار خانه با سایر کودکان، جوانان و سالمندان، تمرکز تعداد زیادی از مطالعات بر شهر تهران و چند مرکز استان دیگر و عدم انجام پژوهش در سایر شهرها و روستاها و عدم تعیین سن کودکی موردمطالعه در برخی پژوهشها از جمله برخی از مشکلات مطالعات در این زمینه هستند.