فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش سریع شهرنشینی و تغییرات شتابان در ساختارهای شهری، لزوم اصلاح سیاست‌های مدیریت و برنامه‌ریزی شهری را آشکار ساخته است. در این راستا، عملکرد کمیسیون ماده 5، به‌عنوان یکی از نهادهای کلیدی در تصویب تغییرات کاربری اراضی و تراکم ساختمانی، تأثیرات چشمگیری بر توسعه پایدار شهری دارد. بنابراین کمیسیون ماده 5 ازجمله کمیسیون‌های تصمیم‌گیرنده و مهم در نظام شهرسازی می‌باشد که هدف اصلی آن نظم عمرانی و زیست محیط شهری است این پژوهش با هدف بررسی عملکرد مصوبات کمیسیون ماده 5 در شهر زنجان طی یک دوره 9 ساله (1390-1399) انجام‌شده است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوا است و جامعه آماری شامل 3000 مصوبه این کمیسیون در شهر زنجان است. یافته‌ها نشان می‌دهند که بیش از 62 درصد مصوبات به افزایش سطح اشغال، 23 درصد به تغییر کاربری زمین، و 7 درصد به افزایش تراکم ساختمانی مربوط است. بیش از 16 درصد مصوبات موافقت شده فاقد دلایل روشن و کارشناسی است و بسیاری از تغییرات اعمال‌شده، موجب کاهش سرانه‌های خدماتی، تخریب ساختار فضایی، و توسعه نامتوازن شده‌اند. همچنین، بیشترین درخواست‌ها از سوی متقاضیان شخصی و با مالکیت خصوصی ارائه‌شده و سهم شهرداری و سازمان‌های حقوقی در مقایسه بسیار محدودتر است. نتایج نشان می‌دهد که عملکرد کمیسیون ماده 5، به‌ویژه در عدم شفافیت و در نظر نگرفتن پیامدهای بلندمدت تغییرات، نقش مؤثری در توسعه ناپایدار و عدم تحقق طرح‌های تفصیلی داشته است. پیشنهاد می‌شود با بازنگری در سیاست‌ها و فرآیندهای کمیسیون، به‌ویژه ارزیابی ضرورت تغییرات، توجه بیشتری به سرانه‌های خدماتی و عدالت فضایی معطوف شود.