تبیین چارچوب نظری فضاهای عمومی شهری عدالت محور با تاکید بر جنسیت
نویسندگان
1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشجو دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
4 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.48311/udd.2025.24228چکیده
بیان مسئله: فضای عمومی بخش عمدهای از شهرها را میسازد و به همین دلیل در هسته مطالعات شهری و بسیاری از رشته های مختلف از جامعه شناسی، جغرافیا، علوم سیاسی، مردم شناسی، معماری و فلسفه تا برنامه ریزی قرار گرفته است. به گونه ای که در دهه گذشته، فضای عمومی شهر به عنوان تسهیل کننده عدالت شهری، توجه و بحث فزاینده ای را در تحقیقات شهری، سیاست گذاری و بحث عمومی به خود جلب کرده است. چارچوب فضاهای عمومی شهری عادل به عنوان یکی از اساسی ترین موضوعهای مورد غفلت قرار گرفته در زمینه اصلیترین و مهمترین چالشهای شهرهای معاصر یعنی عدالت جنسیتی تا کنون تبیین نشده است.هدف: با عطف به موضوع و مساله هدف مقاله، تبیین چارچوب عدل سنجی فضاهای عمومی شهری با تاکید بر عدالت جنسیتی میباشد.روش: در پژوهش حاضر تلاش شده ابتدا با بهره گیری از روش مرور سیستماتیک به استخراج شاخصهای فضاهای عمومی شهری عادل از منظر جنسیت پرداخته شود و سپس شاخصها به مؤلفه های مناسب دسته بندی و در قالب چارچوب تدوین گردند. یافته ها و نتیجه گیری: یافته های پژوهش حاضر نشان داد که 86 شاخص در مطالعات جهانی به عنوان شاخصهای فضاهای عمومی شهری عادل جنسیتی مطرح شده اند و آنها در 16 مؤلفه احساسات، سازگاری با زمینه، بهره گیری از عناصر طبیعی، کیفیت محیطی، امنیت، اجتماع پذیری، حضورپذیری، تنوع، کارآمدی، پاسخگویی، دسترسی، شرایط کالبدی، رویدادمداری، عفاف و امکانات و تسهیلات رفاهی و 7 بعد ادراکی، محیطی، اجتماعی، فضایی، کالبدی، مذهبی- فرهنگی و مدیریت شهری دسته بندی میشوند.