فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: این پژوهش به­منظور بررسی عملکرد دانه، اجزای عملکرد، درصد پروتئین و برخی شاخص­های فیزیولوژیکی نخود زراعی (رقم سعید) تحت تأثیر کاربرد کودهای شیمیایی و زیستی و عصاره جلبک دریایی انجام شد. مواد و روش‌ها: آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار و طی دو سال زارعی (1398 و 1399) به­صورت مزرعه­ای در شهرستان اشنویه استان آذربایجان غربی انجام شد. عامل اول کاربرد کودهای زیستی و شیمیایی شامل: شاهد (عدم کاربرد کود)، مصرف خاکی کود زیستی فسفات بارور2، کود شیمیایی آمونیوم فسفات، 50 درصد کود شیمیایی + 50 درصد کود زیستی و100  درصد کود شیمیایی + 100 درصد کود زیستی و عامل دوم محلول­پاشی عصاره جلبک دریایی در سه سطح  شاهد، کاربرد قبل از مرحله گلدهی و کاربرد بعد از مرحله گلدهی بود. صفات مورد مطالعه شامل ارتفاع بوته، تعداد ساقه­های فرعی، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه، محتوای کلروفیل a+b، محتوای کارتنوئید، محتوای قند محلول و درصد پروتئین دانه بود. یافته ها: نتایج نشان داد کاربرد کودهای زیستی و شیمیایی تأثیر مثبتی بر بهبود صفات رشدی نخود داشت به­طوری که کاربرد ترکیبی کودهای زیستی و شیمیایی بیشترین افزایش را بر تعداد غلاف و تعداد دانه در هر بوته داشتند. کاربرد عصاره جلبک دریایی قبل از شروع گلدهی و یا بعد از گلدهی در مقایسه با شاهد باعث افزایش معنی­دار تعداد دانه و غلاف در بوته و وزن صد دانه شد. بیشترین عملکرد دانه در سال اول (7/133 گرم در مترمربع) تحت تیمار ترکیبی کودهای زیستی و شیمیایی (50 :50) همراه با کاربرد عصاره جلبک دریایی قبل از مرحله گلدهی و در طی سال دوم (0/149 گرم در مترمربع) تحت تیمار ترکیبی (100:100) توأم با کاربرد عصاره جلبک دریایی قبل از مرحله گلدهی به­دست آمد. بیشترین محتوای قند محلول با کاربرد ترکیبی کود زیستی و کود شیمیایی در شرایط محلول­پاشی عصاره جلبک در مرحله قبل یا بعد از گلدهی به‌دست آمد. درصد پروتئین دانه نخود در سال اول با کاربرد جداگانه و یا ترکیبی کودهای زیستی و شیمیایی نسبت به شاهد افزایش معنی­دار نشان داد و در سال دوم با کاربرد کودهای شیمیایی و یا ترکیبی بیشترین افزایش را نشان داد. غلظت کلروفیل a+b با کاربرد عصاره جلبک دریایی بعد از مرحله گلدهی افزایش معنی­دار نشان داد و غلظت کارتنوئید در هردو سال با کاربرد ترکیبی کودهای زیستی و شیمیایی و یا کاربرد 100 درصد کود شیمیایی همراه با محلول­پاشی عصاره جلبک دریایی بعد از گلدهی بیشترین افزایش­ها را نشان داد. نتیجه گیری: کاربرد کودهای شیمیایی و زیستی به‌ویژه کاربرد ترکیبی آنها توأم با محلول‌پاشی عصاره جلبک دریایی می‌‌تواند در افزایش عملکرد کمی و کیفی نخود در شرایط دیم مؤثر باشد. از سوی دیگر حذف یا کاهش مصرف نهاده­های شیمیایی و جایگزینی آنها با کودهای زیستی و محرک­های رشد مانند عصاره جلبک دریایی را می­توان گامی مهم در جهت دستیابی به اهداف کشاورزی پایدار به‌ویژه در شرایط دیم در نظر گرفت.