فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: با توجه به اهمیت گیاه برنج در تأمین امنیت غذایی در سطح ملی و جهانی، یافتن مسیرهای افزایش تولید این گیاه استراتژیک امری ضروری است. برای این منظور، استفاده از ریزجانداران افزاینده رشد (به‌طور جداگانه یا در ترکیب با مقادیر کاهش‌یافته کودهای شیمیایی) در سیستم‌های کشت برنج، به‌عنوان یک راه بالقوه برای بهبود کارایی کود و کاهش مشکلات زیست ‌محیطی مورد توجه می‌باشد. لذا این پژوهش با هدف ارزیابی تاثیر باکتری‌های افزاینده رشد بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج رقم امیر در مقادیر کاهش‌یافته کودهای شیمیایی اجرا شد. مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت کرت‌های خردشده و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو سطح کودی (100 و 75 درصد مصرف کود بر اساس نتایج آزمون خاک به‌ترتیب به‌عنوان سطح کودی مطلوب و کاهش‌یافته) و چهار تیمار تلقیح با باکتری (تلقیح جداگانه‌ی هر یک از باکتری‌هاRahnella aquatilis، Burkholderia cepacia، ترکیبی (R. aquatilis+B. cepacia) و شاهد (عدم تلقیح باکتری)) به‌ترتیب به‌عنوان کرت‌های اصلی و فرعی بودند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار آماری SAS نسخه 4/9 استفاده گردید. مقایسه میانگین‌ها نیز به‌روش حداقل تفاوت معنی‌دار (LSD) در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که از نظر صفات مورد مطالعه، بین سطوح کودی کاهش‌یافته و مطلوب اختلاف معنی‌داری وجود نداشت. درصورتیکه استفاده از باکتری‌های افزاینده رشد سبب بهبود صفات مورد مطالعه برنج نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) شد. به عبارت دیگر تلقیح ترکیبی باکتری‌های R. aquatilis و B. cepacia موجب افزایش ارتفاع بوته (3/11 درصد)، طول خوشه (6/11 درصد)، تعداد پنجه در بوته (1/29 درصد)، تعداد دانه پر در خوشه (27 درصد)، وزن هزار دانه (9/7 درصد)، عملکرد دانه (2/25 درصد)، عملکرد بیولوژیک (6/20 درصد)، مقدار پتاسیم در دانه و اندام هوایی (به‌ترتیب 7/46 و 6/45 درصد) و مقدار روی در دانه و اندام هوایی (به‌ترتیب 25/106 و 58/70 درصد) نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) شد.نتیجه‌گیری: در مجموع می‌توان با مصرف کمتر کودهای شیمیایی و جایگزینی آن با کودهای زیستی، بدون تفاوت معنی‌دار در عملکرد و اجزای عملکرد برنج در جهت نیل به اهداف کشاورزی پایدار گام برداشت. کاربرد باکتری‌های افزاینده رشد به صورت ترکیبی (به‌عنوان بهترین تیمار) موجب افزایش بیشتر صفات مورد مطالعه شد. به‌طوری که این صفات اختلاف آماری معنی‌داری در مقایسه با تیمار عدم کاربرد باکتری‌های افزاینده رشد داشتند که نشان‌دهنده دستیابی به عملکرد مطلوب به همراه بهبود سلامت محیط زیست می‌باشد.