فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: کاهش میزان تأثیر علف‌های هرز بر خصوصیات محصول اصلی، سبب افزایش میزان تولید و کیفیت دانه شده و در نهایت موجب پایداری اکوسیستم‌های زراعی می‌گردد. این پژوهش به‌منظور بررسی تأثیر علف‌هرز پنیرک بر عملکرد، اجزای عملکرد، شاخص رقابت و سرعت فتوسنتز در مزارع گندم شمال خوزستان مورد آزمایش قرار گرفت. مواد و روش‌ها: آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 99-1398 و 1400-1399 در مرکز تحقیقات و مطالعات کشاورزی صفی‌آباد دزفول اجرا شد. تیمارها شامل سه رقم گندم (مهرگان، چمران 2 و برات) و پنج تراکم پنیرک (شاهد (صفر)، 8، 16، 24 و 32 بوته در متر مربع) بودند. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که طول بوته با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک به‌ترتیب 38/2، 42/7، 44/15 و 47/20 درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت و طول سنبله با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک به‌ترتیب 42/7، 47/8، 47/16 و 71/29 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. تعداد دانه در سنبله ارقام چمران 2 و مهرگان به‌ترتیب 45/1 و 72/11 درصد نسبت به رقم برات کاهش نشان داد. تعداد دانه در سنبله با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک به‌ترتیب 22/13، 65/20، 84/28 و 60/44 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت. عملکر دانه با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک در رقم مهرگان به‌ترتیب 41/19، 44/29، 24/36 و 22/48 درصد، در رقم چمران 2 به‌ترتیب 27/6، 84/15، 78/21 و 89/43 درصد و در رقم برات به‌ترتیب 51/28، 06/39، 23/40 و 78/50 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش نشان داد. عملکرد بیولوژیک با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک به‌ترتیب 08/13، 86/15، 40/20 و 44/32 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش نشان داد. سرعت فتوسنتز با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک در رقم مهرگان به‌ترتیب 25/14، 49/24، 86/60 و 66/80 درصد، در رقم چمران 2 به‌ترتیب 81/23، 48/31، 92/52 و 28/74 درصد و در رقم برات به‌ترتیب 02/25، 70/43، 42/49 و 00/74 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش نشان داد. شاخص تحمل ارقام چمران 2 و مهرگان به‌ترتیب 08/1 و 85/1 درصد نسبت به رقم برات و با افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک به‌ترتیب  68/3، 45/7 و 32/11 درصد نسبت به تراکم 8 بوته علف‌هرز پنیرک کاهش نشان داد. نتیجه‌گیری: نتایج آزمایش نشان‌دهنده کاهش مقادیر خصوصیات رشدی، فیزیولوژیکی و کاهش عملکرد دانه و بیولوژیک، سرعت فتوسنتز و شاخص تحمل ناشی از افزایش تراکم علف‌هرز پنیرک بود. به‌طور کلی، کنترل تراکم علف‌هرز پنیرک می‌تواند برای بهبود عملکرد کمی، شاخص‌های مورفوفیزیولوژیک گندم نان جهت حصول اهداف کشاورزی پایدار و افزایش عملکرد دانه و بیولوژیک در واحد سطح در مناطق زراعی شمال خوزستان توصیه می‌گردد.