ارزیابی منافع پویای اقتصادی-سیاسی بینالمللی شکلگیری سازمان همکاری اقتصادی دی8
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه روابط بینالملل، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2 دانشیار مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد البرز (کرج)، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
4 دانشیار، گروه روابط بینالملل، دانشکده علوم انسانی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
doi
10.22126/ipes.2026.11628.1720چکیده
نزدیک سه دهه از شکلگیری سازمان همکاری اقتصادی گروه دی8 میگذرد. هماینک پرسش این است که این شکلگیری دارای چه منافع اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در پی داشته است؟ در پاسخ، فرضیه پژوهش اینکه شکلگیری گروه دی8 منافع پویای اقتصادی-سیاسی برای سازمان و یکایک کشورهای عضو در بلندمدت در پی داشته است، هرچند میزان منافع پویای یکایک اعضا یکسان نبوده است. بدین منظور، در چارچوب نظریه یکپارچگی اقتصادی و همگرایی منطقهای، این مقاله به منافع پویای اقتصادی شکلگیری دی8 از جنبههای رقابت ملی، صرفههای مقیاس، جریان سرمایهگذاری خارجی و تحرک عوامل در دوره بلندمدت پرداخته است. روش پژوهش، مطالعه تطبیقی گذشتهنگر بلندمدت متغیرهای اقتصادی-سیاسی بینالمللی 8 کشور عضو گروه 8 از 2000 تا 2023 است. نتایج پژوهش گویای آن است که دی8 در رقابت جهانی، صرفههای مقیاس و جریان سرمایهگذاریهای خارجی طی دوره بلندمدت به جایگاه ممتازی در سطح جهانی ارتقاء یافته است. با توجه به ارتقای رتبه رقابت جهانی برخی از کشورهای دی8، سهم این گروه از جریان سرمایهگذاری خارجی جهان از کمتر از 5/0 درصد در دوره ابتدایی تشکیل به 86/3 درصد و 72/6 درصد در دو سال انتهای دوره ارتقا یافته است. همچنین صرفههای مقیاس بین کشوری با معرفی اندازه اقتصاد از 85/2 درصد به 57/4 درصد در طی دوره را تجربه کرده است. تمام این منافع رفاهی پویا صرفاً از شکلگیری (دی8) نبوده است و اما این شکلگیری در ایجاد این منافع بیتأثیر نیز نبوده است. افزون بر این، همه 8 عضو، از این منافع به یک میزان نفع نبردهاند، بهطوری که بالاترین منافع، از جنبه افزایش سهم توأم با رشد شتابان، از آن اندونزی و بنگلادش بوده است. افرون بر این، ایران از این منافع پویا بهرهمند نبوده و سهم ایران از این منافع پویا ناچیز است؛ بنابراین توصیه اکید این مطالعه، اهتمام جدی برای تحولی بنیادی در رقابت جهانی، صرفههای مقیاس، سرمایهگذاری، تجارت و تحرک عوامل تولید با محوریت بازار کار ایران بهمنظور ارتقای منافع پویای اقتصادی رفاهی کشور است.