فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأثیر آمینوکلات‌ روی و سولفات روی بر گونه‌بندی روی در خاک و غلظت آن در آفتابگردانچکیدهسابقه و هدف: روی (Zn) یک عنصر ریز مغذی ضروری برای فرآیندهای مختلف فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاهان است. کمبود آن بر رشد و نمو گیاه تأثیر گذاشته و سبب کاهش عملکرد و کیفیت تغذیه‌ می‌شود. در خاک‌های آهکی، آمینوکلات روی، یکی از راهکارهای نوین کود دهی جهت رفع کمبود روی قابل دسترس برای گیاه می‌باشد. این مطالعه با هدف گونه‌بندی شیمیایی روی در محلول خاک به منظور پیش‌بینی شکل‌های شیمیایی مختلف روی و همبستگی آنها با غلظت روی در گیاه آفتابگردان انجام شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در قالب طرح کامل تصادفی و با سه تکرار در شرایط مزرعه انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل کود آبیاری آمینوکلات‌های گلایسین- روی [Zn (Gly)2] و متیونین- روی [Zn (Met)2] (4 لیتر در هکتار) و کود سولفات روی (به مقدار 40 کیلوگرم در هکتار) و تیمار شاهد (بدون کود) بود. پس از اتمام دوره کشت ویژگی‌های شیمیایی خاک از جمله pH‌، کربن آلی محلول، کاتیون‌ها و آنیون‌های محلول، روی محلول خاک و غلظت روی در برگ و دانه گیاه اندازه‌گیری شد. به منظور پیش‌بینی گونه‌های شیمیایی غالب روی در فاز محلول خاک، از نرم افزار ژئوشیمیایی Visual MINTEQ استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که pH خاک، روی محلول خاک و کربن آلی محلول خاک تحت تأثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفتند. آمینوکلات-های روی به طور معنی‌داری pH خاک را کاهش دادند. همچنین، این آمینوکلات‌ها موجب افزایش معنی‌دار کربن آلی محلول، روی محلول خاک و نیز غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان نسبت به تیمار شاهد شدند. بیشترین مقدار گونه روی پیوند یافته با ماده آلی محلول (Zn-DOM) در اثر کاربرد تیمار آمینوکلات متیونین- روی بدست آمد. آمینوکلات‌های روی و کود شیمیایی سولفات روی، غلظت گونه آزاد روی (Zn2+) را نیز به‌طور معنی‌داری در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند. همچنین نتایج حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنی‌دار بین گونه‌هایZn2+ و Zn-DOMبا غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان بود.آمینوکلات‌های روی و کود شیمیایی سولفات روی، غلظت گونه آزاد روی (Zn2+) را نیز به‌طور معنی‌داری در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند. همچنین نتایج حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنی‌دار بین گونه‌هایZn2+ و Zn-DOMبا غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان بود.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد آمینوکلات‌های روی می‌تواند به‌ عنوان یک رویکرد مؤثر جهت بهبود شرایط خاک، افزایش قابلیت دسترسی روی و بهبود کیفیت تغذیه‌ای گیاه آفتابگردان در شرایط کمبود روی در نظر گرفته شود.واژه‌های کلیدی: آمینوکلات، آفتابگردان، کود شیمیایی، روی محلول، کربن آلی محلول