تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ‌های امیدبخش گندم نان در شرایط شور با استفاده از تجزیه AMMI و GGE-Biplot

نویسندگان
طباطبایی, سید تقی ID 1
راوری, سید ذبیح اله ID 2
امین آزرم, داوود ID 3
پودینه, امید ID 4
امینی, اشکبوس ID 5
اسدی, علی اکبر ID 6
آرزمجو, الیاس ID 7

1 3- استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

2 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

3 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

4 محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی زابل، ایران

5 دانشیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

6 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران

7 محقق مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی

doi
10.22034/saps.2023.54186.2948
چکیده

به منظور بررسـی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و شـناسایی ژنوتیپ‌های پایدار گندم در مناطق شور کشور، 18 ژنوتیپ امید بخش گندم به همراه دو رقم شـاهد گندم نارین و برزگر در پنج منطقه شامل بیرجند، کرمان، یزد، زابل و اصفهان در غالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار و طی دو سال زراعی تحت شرایط تنش شوری ارزیابی و پس از تجزیه واریانس مرکب، برای شناسایی زنوتیپهای پایدار از روش چند متغیره AMMI و تجزیه GGE biplot استفاده شد. براسـاس دو مولفه اصـلی اول و دوم متد امی، ژنوتیپ‌های G19، G5 و تا حدودی G10 با کمترین مقدار اثر متقابل، و بر اساس تجزیه GGE biplot ژنوتیپ‌هایG18 و G10 جزء ژنوتیپ‌های برتر ازنظر عملکرد و پایداری عملکرد بودند. این تجزیه محیط‌ها را به سه گروه محیطی و ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه ژنوتیپی تقسیم کرد. در گروه اول به ترتیب ژنوتیپ‌های G3، G18، G8، G9 و G10، در گروه دوم ژنوتیپ‌های G1 و G2 و در گروه سوم ژنوتیپ‌های G16، G17 و G7 دارای بیشترین عملکرد بودند. در مجموع بر اساس عملکرد دانه و پایداری عملکرد، ژنوتیپ‌های G18 و G3 بعنوان ژنوتیپ‌های برتر انتخاب شدند که می‌توانند بعنوان رقم جدید برای مناطق با شرایط آب وخاک شور کشور معرفی شوند.

کلیدواژه‌ها
اثر متقابل, ژنوتیپ در محیط, امی, پایداری, عملکرد, شوری