جنسیت و نقش‌های اجتماعی در مجلات کودکان (آزمون نظری نقش تالکوت پارسونز)

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22059/jisr.2014.52466
چکیده

هدف و انگیزة انجام این پژوهش شناسایی و مقایسة نقش‌های اجتماعی زن و مرد در مجلات کودکان و نوجوانان است. بنابراین، سعی شده تا زنان و مردان داستان‌های مجلات در قالب شانزده نقش معرفی‌شدة پارسونز و از نظر ویژگی‌های شخصیتی، وضعیت طبقاتی که در داستان بدان اشاره شده، نوع تفریح، فعالیت‌های سیاسی، تصمیم‌گیری، مهربانی، ایمان، زیبایی و جزآن با یکدیگر مقایسه شوند. بررسی متغیرهایی چون جنسیت نویسنده و تصویرگر بر ارائة تصاویر و نقش‌های اجتماعی هدف دوم تحقیق است. نمونة آماری در این تحقیق شامل تمامی داستان‌های مجلات دوست، دانش‌آموز و نوآموز و شامل 117 داستان است که به شیوة تصادفی انتخاب شده‌اند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تبیینی یعنی مطالعة داستان‌های مجلات و شناسایی مقولات مطرح‌شده در آن‌ها و تکنیک تحقیق، تحلیل محتواست. داده‌های مورد نیاز توسط پرسشنامة معکوس جمع‌آوری شد. سپس، فرضیه‌ها با برنامة نرم‌افزاری SPSS به وسیلة آزمون کی‌دو (مربع کای) تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهشی نشان داد که زنان برعکس مردان غالباً نقش‌های عادی برعهده دارند تا نقش‌های بانفوذ، کمکی یا راهبردی. علاوه‌بر این، بین جنسیت نویسنده و جنس با ایمان، جنس نقش اول داستان، فعالیت سیاسی مرد و نحوة کسب نقش مرد رابطه‌ای معنادار وجود دارد اما میان بقیة متغیرهای تحقیق رابطة معناداری مشاهده نشد. همچنین، مشخص شد که نقش زنان در این مجلات با نقش‌های متنوع و گستردة زنان در جامعة امروزی ایران سنخیتی ندارد.