مقایسه نانو سیلیس تولید شده از پوسته شلتوک با نانو سیلیس وارداتی آمریکایی در جذب سیلیسیم و رشد برنج

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم خاک دانشگاه گیلان،رشت، ایران

2 استادیار، گروه علوم خاک دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22069/ejsms.2025.22383.2143
چکیده

مقایسه نانو سیلیس تولید شده از پوسته شلتوک با نانو سیلیس وارداتی آمریکایی در جذب سیلیسیم و رشد برنج سابقه و هدف: سیلیسیم برای گیاه برنج یک عنصر ضروری است و بیشتر در مرحله رویشی جذب می‌شود. مقاومت به تنش‌های محیطی را افزایش و احتمال ورس را کاهش می‌دهد. برای اطمینان از ضرورت مصرف کودهای سیلیسیم‌دار در شالیزارهای شمال، تحقیقات بیشتری باید انجام شود. به دلیل گران بودن نانوکود سیلیسیم دار وارداتی و در دسترس بودن پوسته بیرونی شلتوک با حدود 10 درصد سیلیس، همچنین نقشی که سیلیسیم در رشد و نمو برنج و افزایش مقاومت آن به تنش‌های زنده و غیرزنده دارد، بررسی اثر بخشی دو نوع نانو سیلیس تولید شده از پوسته بیرونی شلتوک بر جذب سیلیسیم و رشد رویشی برنج در مقایسه با نانوسیلیس تجاری آمورف‌ وارداتی آمریکایی، از اهداف این پژوهش است. مواد و روش‌ها: این تحقیق با چهار تیمار (نانوسیلیس آمورف، نانوسیلیس شبه‌بلوری، نانوسیلیس آمورف تجاری وارداتی آمریکایی، خاکستر پوسته شلتوک و یک نمونه شاهد (بدون سیلیس و نانوسیلیس) و چهار تکرار در خاک شالیزار در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان انجام شد. یافته‌ها: از میان ویژگی‌های مربوط به رشد رویشی، سطح برگ و ارتفاع ساقه در زمان پنجه‌زنی و اواخر دوره رشد رویشی، بطور معنی‌دار در گیاه تیمار شده با نانوسیلیس آمورف تولید شده از پوسته شلتوک در مقایسه با نانوسیلیس آمورف وارداتی آمریکایی، بیشتر بود. با وجود این تعداد برگ، وزن خشک ساقه و برگ، وزن تر ساقه و برگ، صفاتی بودند که تفاوت معنی‌داری را بین تیمارها نشان ندادند. علاوه بر این، نتایج حاصل از تعیین سیلیسیم در گیاه با دستگاه ICP، نشان داد که مقدار سیلیسیم در برگ و ساقه در گیاهان تیمارشده با نانوسیلیس آمورف تولیدشده از پوسته شلتوک به طور معنی‌دار از گیاهان تیمار شده با نانوسیلیس تجاری وارداتی آمریکایی بیشتر بود. بررسی انجام شده با FESEM و XRD، نانو بودن سیلیس تولید شده از پوسته بیرونی شلتوک را تایید کرد. روابط موجود در آنالیز مولفه اصلی نشان داد که از بین صفات مربوط به رشد رویشی برنج، بجز ارتفاع ساقه در اوایل رشد، مابقی صفات با مقدار سیلیسیم برگ و ساقه همبستگی مثبت داشت. همچنین نتایج آنالیز مولفه اصلی تایید کرد که سه گروه کاملاً متمایز از هم شامل گیاهان تیمارشده با نانوسیلیس بی‌شکل، نمونه شاهد و نیز گیاهان تیمارشده با نانوسیلیس شبه ‌بلوری، خاکستر پوسته برنج و نانو سیلیس تجاری وارداتی آمریکایی با در نظر گرفتن همپوشانی واضح بین این سه تیمار، وجود دارد.نتیجه‌گیری: نتایج دلالت بر تفاوت ویژگی‌های گیاه برنج بین تیمارها دارد که ناشی از مقدار سیلیسیم جذب شده است. تمام صفات مورد مطالعه در گیاه برنج تیمار شده با نانوسیلیس آمورف تولید شده از پوسته شلتوک برنج، حداکثر مقدار را نشان داد. نتایج تایید می کند که می‌توان از نانوسیلیس تولید شده از پوسته شلتوک برنج به‌عنوان یک منبع مناسب سیلیسیم دار، برای بهبود رشد رویشی قسمت‌های مختلف گیاه برنج استفاده کرد. و در صورت تولید تجاری این محصول، می‌تواند نیاز داخلی را برطرف کند.واژه‌های کلیدی: تنش‌های محیطی و سیلیس، حد بحرانی سیلیسم خاک در شالیزار، کود سیلیسیم‌دار