فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: محققین در تلاش برای کاهش اثرات زیان‌بار مصرف کودهای شیمیایی و کاربرد هرچه بیشتر از منابع معدنی درخاک برای تأمین نیازهای غذایی گیاهان هستند. کاربرد اصلاح‌کننده‌های طبیعی مانند زئولیت می‌تواند گامی در راستای دستیابی به کشاورزی پایدار محسوب شود. این پژوهش با هدف تعیین اثر کاربرد زئولیت و زئولیت غنی‌شده با آمونیوم بر عملکرد، اجزای عملکرد و غلظت برخی از عناصر غذایی در خاک و گیاه کلزا در دو خاک با بافت متفاوت انجام شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش به صورت اسپلیت پلات در سه تکرار و در شرایط گلدانی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سال 1401 انجام شد. عامل اصلی شامل دو نوع خاک ( لوم شنی‌ و لوم رسی سیلتی) و عامل فرعی در دوازده سطح شامل شاهد (بدون زئولیت و کود سولفات آمونیوم)، کود سولفات آمونیوم در دو سطح 108 و 153 میلی‌گرم در کیلوگرم، کاربرد 2، 4 و 6 گرم زئولیت به همراه 108 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم و 2، 4 و 6 گرم زئولیت به همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم و 2، 4 و 6 گرم زئولیت غنی‌شده با آمونیوم در نظر گرفته شد. مقادیر استفاده از کود سولفات آمونیوم بر طبق نتایج آزمایش خاک تعیین گردید و زئولیت به روش اشباع یونی غنی‌سازی شد. داده‌ها در نرم افزار Statistic آنالیز شدند و مقایسه میانگین‌ها با آزمون حداقل تفاوت معنی‌دار (LSD) انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر تیمار اصلاح‌کننده بر تمامی صفات مورد مطالعه به‌جز فسفر دانه و خاک معنی‌دار شد. بیش‌ترین عملکرد دانه در تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم سولفات آمونیوم (T8)، ( 68/7 گرم) مشاهده شد. تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم سولفات آمونیوم (T8)، سبب افزایش 36 درصدی تعداد غلاف نسبت به تیمار شاهد شد. بیش‌ترین درصد روغن دانه در تیمار شاهد (37/36 درصد) و کم‌ترین آن در تیمار 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T2)، (51/34 درصد) مشاهده شد. در تیمار 153 میلی‌گرم در کیلوگرم سولفات آمونیوم (T2)، وزن هزاردانه (06/4 گرم) و نیتروژن دانه (68/4 درصد) به طور معنی‌داری بیش‌تر از شاهد بود. همچنین بیش‌ترین مقدار نیتروژن و پتاسیم خاک در تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم سولفات آمونیوم (T8) مشاهده شد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج بدست آمده در پژوهش حاضر، بیش‌ترین عملکرد دانه نتیجه اثر متقابل تیمار خاک با بافت لوم رسی سیلتی و تیمار 6 گرم زئولیت به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم سولفات آمونیوم (T8) بود. تمامی صفات مورد مطالعه در خاک با بافت لوم رسی سیلتی بیش‌تر از خاک با بافت لوم شنی بود. بهترین نتایج در تیمار 6 گرم زئولیت در کیلوگرم به‌همراه 153 میلی‌گرم در کیلوگرم کود سولفات آمونیوم (T8) بدست آمد و در میان تیمارهای مقادیر مختلف زئولیت غنی‌شده، تیمار 4 گرم زئولیت غنی‌شده با آمونیوم مؤثرترین تیمار بر صفات مورد مطالعه بود. به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت کاربرد توام زئولیت و کود سولفات آمونیوم می-تواند راهکار مناسبی برای بهبود عملکرد کلزا باشد.کلمات کلیدی: زئولیت غنی‌شده، سولفات آمونیوم، عملکرد دانه، کلزا، نیتروژن،