فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ارزیابی مقاومت فروروی به‌عنوان بخشی از استراتژی‌ مدیریت پایدار برای حفظ کیفیت فیزیکی خاک ضروری می‌باشد. نانورس‌ها به‌عنوان یک اصلاح کننده ارزان و مؤثر نسبت به سایر نانوذرات، نانوذرات طبیعی امیدوارکننده‌ای در اصلاح خاک‌ها و افزایش عملکرد گیاه هستند، که بر مقاومت فروروی و دیگر ویژگی‌های فیزیکی خاک تاثیر دارند. گیاه کینوا به‌عنوان یک محصول استراتژیک جدید و جایگزین گندم متاثر از ویژگی‌های خاک از جمله مقاومت فروروی است. با این وجود تاثیر همزمان نانورس بر ویژگی‌های فیزیکی خاک و به تبع آن بر عملکرد و خصوصیات ریشه گیاه کینوا، تا کنون در هیچ تحقیقی مورد بررسی واقع نشده است. بنابراین این مطالعه با هدف بهبود مقاومت فروروی و نگه‌داشت آب خاک با به کارگیری نانورس مونت‌موریلونیت و افزایش عملکرد و رشد ریشه گیاه کینوا در دو خاک متفاوت انجام شد.مواد و روش‎ها: در این پژوهش آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. فاکتور اول نانورس مونت‌موریلونیت در دو سطح صفر (شاهد بدون کشت و با کشت) و 3 درصد وزنی و فاکتور دوم خاک در دو سطح خاک لوم شنی و لوم در شش تکرار بود. بذر کینوا در عمق دو سانتی‌متری در خاک تمامی ستون‌ها به جز شاهد بدون کشت، در تاریخ 2 شهریور 1399 در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان کشت شد. در پایان فصل رشد (18 آذر 1399)، سه تکرار از هر تیمار برای اندازه‌گیری جرم تر و خشک ریشه و عملکرد دانه و همچنین سه تکرار دیگر برای اندازه‌گیری نگه‌داشت آب و مقاومت فروروی خاک انتخاب شد.یافته‏ها: نتایج نشان داد که کاربرد نانورس مونت‌موریلونیت باعث کاهش جرم خشک ریشه به-میزان 26 و 54 درصد به‌ترتیب در خاک لوم‌شنی و لوم شد. استفاده از نانورس بر افزایش میزان ماندگاری آب در هر دو خاک در مکش‌های ماتریکی 10، 30 و 100 کیلوپاسکال در حد 28٪ - 2٪ بود. مقاومت فروروی در بافت لوم نسبت به بافت لوم شنی در مکش‌های ماتریک 30 و 100 کیلوپاسکال (23٪ - 11٪) پایین‌تر بود. افزایش محتوای آب خاک باعث کاهش نیروهای چسبندگی اعمال شده بین تک تک ذرات خاک و کاهش مقاومت اصطکاکی ناشی از لغزش ذرات خاک در طول نفوذ ریشه‌های در حال رشد می‌شود که در بافت خاک لوم بیشتر بود. نتیجه‏گیری: کاربرد نانورس در هر دو خاک با تغییر توزیع اندازه منافذ، تخلخل و تراکم خاک باعث افزایش ماندگاری آب در خاک شد. مقاومت خاک بسیار وابسته به رطوبت خاک است و مقاومت فروروی خاک با افزایش رطوبت خاک کاهش می‌یابد. نتایج نشان داد که سطح نانورس با تأمین آب و عناصر غذایی به ریشه باعث افزایش رشد ریشه در خاک لوم شد. در حالی‌که در خاک لوم شنی به دلیل بالا بودن نسبت منافذ درشت، درصد کاربرد نانورس کم بود و تأثیر معنی‌داری نداشت. همچنین با وجود هزینه بالای فعلی نانورس در مقایسه با سایر اصلاح ‌کننده‌هایی مانند بیوچار، سوپرجاذب، نویسندگان بر این باورند که یافته‌های این مطالعه می‌تواند به توسعه روشی برای بهبود و مدیریت کشاورزی پایدار کمک کند.