کارآیی محافظهای گیاهی و باکتریهای حلکنندهی فسفر در تعدیل اثرات کمبود آب بر گندم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه ارومیه
2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/saps.2024.58381.3114چکیده
آزمایش به صورت اسپیلت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل تنش خشکی در سه سطح [آبیاری در 80 درصد ظرفیت زراعی (بدون تنش)، آبیاری در 65 درصد ظرفیت زراعی (تنش متوسط) و آبیاری در 50 درصد ظرفیت زراعی (تنش شدید)] بود. عامل فرعی به ترکیب دو تیمار کاربرد منابع خارجی محافظهای گیاهی در پنج سطح (آب مقطر بهعنون شاهد، آسکوربیک اسید (1 میلیمولار)، آلفا توکوفرول (1 میلیمولار)، سیلیکون (1 میلیمولار) و نانو ذرات روی (1 میلیمولار) و تلقیح با باکتری حلکنندهی فسفر در دو سطح (با تلقیح و بدون تلقیح) اختصاص یافت. محدودیت شدید آبیاری (50 درصد ظرفیت زراعی) در مقایسه با شرایط بدون تنش (آبیاری در 80 درصد ظرفیت زراعی) منجر به کاهش معنیداری در عملکرد و اجزای عملکرد گندم گردید. با این وجود، استفاده از محافظهای گیاهی آلی (آسکوربیک اسید و توکوفرول) و معدنی (سیلیکون و نانو ذرات روی) و همچنین، تلفیح با باکتری حلکنندهی فسفر بر محتوای کلروفیل a، کلروفیل b و همچنین شاخص سطح برگ و ارتقای سطوح ترکیبات موثر در توان تحملی گیاه در شرایط تنش همچون کاروتنوییدها، پرولین و قندهای محلول معنیدار بود. در شرایط تنش شدید، کاربرد تعدیل کننده های تنش (اسکوربیک اسید، سیلیکون، روی و توکوفرول) به ترتیب عملکرد دانه را 28، 2/18 ، 3/17 و 3/9 درصد در مقایسه با عدم کاربرد این تعدیل کننده های تنش در همین سطح از ابیاری افزایش داد.