تجزیه ژنتیکی عملکرد و برخی صفات زراعی هیبرید ذرت تحت شرایط آبیاری کامل و تنش کم-آبی
نویسندگان
1 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
2 گروه زیست شناسی گیاهی، سلولی و ملکولی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
4 گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
6 بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
7 بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
doi
10.22034/saps.2023.55247.2992چکیده
صفات مختلف عملکرد دانه، فیزیولوژیکی و فنولوژیکی در هفت نسل ذرت با استفاده از روش تجزیه میانگین نسلها تحت شرایط کنترل شده و تنش متوسط و شدید کمآبی مورد مطالعه قرار گرفت. ارزیابی نسلهای حاصل از تلاقی دو لاین اینبرد ذرت شامل B73 و MO17، سینگل کراس 704 (به عنوان نسل F1) و نیز نسلهای F2، BC1 ، BC2 و F3 در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 20 تکرار طی دو سال زراعی 99-1398 در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسات میانگین دادهها تحت سه رژیم آبیاری مختلف نشان داد که تنش کمآبی باعث کاهش معنیدار صفات عملکرد دانه و فیزیولوژیکی و افزایش معنیدار صفات فنولوژیکی گردید. تجزیه میانگین نسلها سهم بالای اثرات ژنی غیر افزایشی را در کنترل ژنتیکی صفات مورد مطالعه نشان داد. این امر لزوم گزینش در نسلهای در حال تفکیک پیشرفته و تولید ارقام هیبرید در ذرت را در جهت بهرهبرداری از واریانس غالبیت، نشان میدهد. همچنین، سهم بارز اثرات ژنی افزایشی در کنترل توارث تعداد روز تا کاکلدهی بیانگر این است که برای اصلاح این صفت و بهرهگیری از واریانس افزایشی، گزینش در نسلهای در حال تفرق اولیه و والدین اینبرد میتواند موثر باشد. بر اساس مجموعه صفات مورد بررسی لاین اینبرد MO17 و هیبرید SC704 در مقایسه با سایر لاینهای مورد مطالعه، تحمل بالایی به تنش کمآبی (از مرحله 5 الی 6 برگی تا مرحله کاکلدهی) نشان داده و از پایداری عملکرد دانه برخوردار بودند.
