فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: آلودگی خاک به فلزات سنگین به ویژه در اثر فعالیتهای انسانی به دلیل اثر سمیت آنها بر سلامت، در چند دهه اخیر به عنوان یک مشکل جدی زیست محیطی محسوب می‌شوند. نیکل (Ni) یک از فلزات سنگین است که امروزه به دلیل توسعه صنایع غلظت آن به طور قابل توجهی افزایش یافته است اخیراً استفاده از نانوذرات برای تثبیت فلزات سنگین خاک مانند نیکل به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد جذب و هزینه کم گسترش یافته است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر نانو ذرات مختلف بر توزیع شکل‌های شیمیایی نیکل در خاک آلوده به نیکل بود.مواد و روش‌ها:. ابتدا یک نمونه خاک مرکب از لایه سطحی خاک آهکی مزرعه کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهیدچمران اهواز تهیه شد، سپس با غلظت 200 میلی گرم بر کیلوگرم نیکل از منبع نیترات نیکل آلوده گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل با دو فاکتور نوع نانو ذره (نانورس (مونتموریلونیت)، نانوزغال زیستی نی و نانوآهن صفر ظرفیتی) و سطوح نانوذره (0، 5/0 و 1 درصد وزنی/وزنی) به مدت 90 روز، در سه تکرار و در قالب طرح کاملاً تصادفی در آزمایشگاه گروه خاکشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. بعد از پایان دوره انکوباسیون غلظت کل نیکل، نیکل قابل دسترس و شکل‌های شیمیایی نیکل در خاک اندازه‌ گیری شد.یافته‌ها: کاربرد نانوجاذب‌ها به ویژه نانوزغال زیستی غلظت شکل تبادلی و کربناتی نیکل را در خاک بطور معنی‌دار کاهش و غلظت شکل‌های آلی و باقیمانده نیکل را افزایش دادند. غلظت نیکل تبادلی در تیمارهای نانو آهن صفر ظرفیتی، نانورس و نانوزغال زیستی نی در مقایسه با تیمار شاهد در سطح 1 درصد به‌ترتیب 86/45، 57/50 و 39/54 درصد کاهش یافت. غلظت نیکل پیوند شده با کربنات‌ها و نیکل باقیمانده در نانوزغال زیستی نی در سطح 1 درصد در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب 61/60 و 64/25 درصد کاهش و افزایش یافت. مقدار شاخص پایداری (IR) نیکل در خاک با کاربرد نانوجاذب‌ها در مقایسه با شاهد به طور معنی‌داری (05/0≥ P) افزایش یافت که بیانگر افزایش مقدار نیکل موجود در جزءهای پایدار (بخش‌های متصل به ماده آلی و متصل به اکسیدهای آهن و منگنز) است. همچنین شاخص تحرک نیکل در خاک شاهد بطور معنی‌دار بیشتر از خاک تیمار شده با نانو آهن صفر ظرفیتی، نانورس و نانوزغال زیستی بود که بیانگر کاهش مقدار نیکل متحرک با کاربرد نانو جاذب‌ها در خاک است.نتیجه‌گیری: کاربرد نانوجاذب‌ها در خاک آلوده موجب کاهش نیکل در بخش‌های تبادلی و کربناتی و افزایش نیکل در بخش-های پیوند خورده با ماده آلی و اکسیدهای آهن و منگنز نسبت به خاک شاهد گردیدند. بطور کلی نتایج این تحقیق نشان داد کاربرد نانوجاذب‌ها بویژه نانوزغال زیستی می‌توانند سبب تثبیت نیکل شوند. افزودن نانوزغال زیستی به خاک‌های آلوده، به دلیل داشتن کربن آلی بالا و سطح ویژه بالا منجر به کاهش تحرّک نیکل در خاک آلوده می‌شود.