کیفیت مکان سوم و نقش آن در بهزیستی ذهنی و اصالت وجودی مطالعه موردی: فضای عمومی ارگ کریم‌خان شیراز

نویسندگان

1 بخش جغرافیا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/jhgr.2026.399772.1008826
چکیده

ویژگی­های شیوۀ زندگی مدرن ایجاب می­کند که افراد به جز مکان­های اول و دوم، مکان­های دیگری – تحت عنوان مکان­های سوم- برای گذران وقت، زدودن تنش های زندگی روزمره، و تقویت روابط اجتماعی داشته باشند. فضاهای شهری عمومی از جمله مکان­های سوم مهمی هستند که علاوه بر ارتقاء سطح بهزیستی ذهنی و احساسی، به نظر می­رسد می­توانند کیفیت تجربه خودشناسی را بهبود ببخشند. پژوهش حاضر در زمره­ی تحقیقات کاربردی و توصیفی- تحلیلی است که با مطالعۀ داده­های حاصل از پرسشنامه برای یک نمونه 390 نفری به بررسی کیفیت مکان سوم و اثر آن در بهزیستی ذهنی و اصالت وجودی پرداخته است. جامعه آماری تحقیق افراد 18 ساله و بزرگتر ساکن در شهر شیراز است که با هدف بهره­مندی از کارکردهای مکان سوم، حداقل یک بار در فضای عمومی پیرامون ارگ کریم­خان حضور داشته­اند. تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار SPSS و آزمون­های آماری شامل ضرایب همبستگی، تحلیل رگرسیون چندگانه، تحلیل واریانس یکطرفه و آزمون T تک­نمونه­ای انجام شده است. یافته­های پژوهش نشان داد که کیفیت مکان سوم در هر یک از ابعاد سه­گانۀ آن از سطح متوسط بالاتر است. سطح بهزیستی ذهنی و اصالت وجودی نیز بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شد. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون نشان داد که کیفیت مکان سوم اثر مثبت و معناداری بر بهزیستی ذهنی و اصالت وجودی دارد به طوری که بیش از 58 درصد از واریانس بهزیستی ذهنی و 46 درصد از واریانس اصالت وجودی به وسیله­ی واریانس کیفیت مکان سوم تبیین می­شود.