بررسی حساسیت پارامترهای مدل پیوسته محاسبه رطوبت خاک( مطالعه موردی: حوضه آبریز رود زرد)

نویسندگان

1 گروه مهندسی علوم آب، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

2 گروه مهندسی علوم آب، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

3 گروه مهندسی علوم آب، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

4 گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

5 گروه مهندسی علوم آب، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

doi
10.22113/jmst.2020.188459.2290
چکیده

منابع آب شیرین سطحی یکی از بزرگترین منابع آب شیرین جهان می‌باشند. ازاین‌رو انتخاب مدل مناسب جهت بررسی تغییرات بارش و رواناب در راستای برنامه‌ریزی و استفاده صحیح از این منابع حائز اهمیت می‌باشد. به‌منظور انجام این تحقیق از مدل‌سازی هیدرولوژیکی پیوسته موجود در نرم‌افزار HEC-HMS با استفاده از الگوریتم محاسبه رطوبت خاک برای حوضه رود زرد بهره گرفته شد. به‌منظور کاربرد مدل HEC-HMS از داده‌های فضایی نظیر نقشه خاک، مدل‌های رقومی ارتفاعی و نقشه کاربری اراضی برای مشخص کردن مرز حوضه و دیگر خصوصیات فیزیولوژیکی حوضه استفاده گردید. مدل برای سال‌های آبی 55-1354 الی 57-1356 کالیبره و برای سال‌های 83-1382 تا 84-1383 صحت سنجی شد. نتایج کالیبراسیون نشان داد که با توجه به مقادیر ، R2Log = 0.93، PEV=1%(خطای توازن حجمی)، RMSE=8.5(m3/s)(خطای جذر میانگین مربعات) و MAE=3.2(m3/s)(میانگین خطای مطلق)، مدل دارای بازه عملکرد خوب تا خیلی خوب بود. نتایج نشان داد که نگهداشت خاک و منطقه تنش حساس‌ترین پارامترها و تراوش لایه دوم آب زیرزمینی و درصد آب زیرزمینی اولیه لایه دوم از کمترین حساسیت برخوردار بودند. از نتایج می‌توان این‌گونه برداشت کرد که الگوریتم محاسبه رطوبت خاک موجود در مدل مفهومی HEC-HMS از عملکردی خوبی برخوردار می‌باشد و می‌توان از آن برای مدل‌سازی طولانی‌مدت و پیوسته بارش-رواناب در حوضه رود زرد بهره گرفت.