بررسی عوامل مؤثر بر حاشیة بازاریابی در دشت نیشابور با استفاده از رگرسیون فضایی

نویسندگان

1 استاد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی سابق دورة دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.30490/aead.2019.95471
چکیده

ناکارآمدی شبکه‌های بازاریابی محصولات کشاورزی و اختلاف قیمت بین بهای فروش محصولات توسط کشاورزان و قیمت خرید توسط مصرف‌کننده نهایی یکی از مسائل اصلی در نظام بازاریابی محصولات کشاورزی است. برهمین‌اساس، هدف اصلی این مطالعه بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر حاشیة بازاریابی محصولات کشاورزی در دشت نیشابور بود. به این منظور، از مدل ارتقایافتة مارک‌آپ برای کل محصولات زراعی و در چارچوب رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) استفاده شد. آمار و اطلاعات موردنیاز از طریق مصاحبة حضوری و تکمیل پرسش‌نامه از 366 نفر از کشاورزان دشت نیشابور در سال 1395 به دست آمد. در این مطالعه، برای دستیابی به اهداف موردنظر و تحلیل آمار و اطلاعات و با توجه به معنی‌داری آمارة موران، از رگرسیون وزنی جغرافیایی با هسته‌های تطبیقی (GWR-A) استفاده شد. نتایج آمارة موران نشان داد که خودهمبستگی مثبت فضایی در خصوص حاشیة بازاریابی محصولات زراعی دشت نیشابور وجود دارد. نتایج مدل حاشیة بازاریابی با به‌کارگیری رگرسیون وزنی جغرافیایی نشان داد که هزینة بازاریابی و قیمت خرده‌فروشی تأثیر مثبت و سطح زیر کشت تأثیر منفی بر حاشیة بازاریابی در اغلب مناطق دشت نیشابور دارند. در این مطالعه همچنین ضرایب برآوردی الگوی ارتقایافتة مارک‏آپ به‌صورت منطقه‌ای و بر اساس موقعیت جغرافیایی کشاورزان به دست آمد. بر اساس نتایج مطالعه، پیشنهادهای استفاده از روش‌های آماری مبتنی بر مکانمندی داده‌ها در مطالعات مشابه (همچون رگرسیون فضایی)، اصلاح نظام بازار رسانی و فروش محصولات مبتنی بر توسعة شرکت‌های بازرگانی حرفه‌ای، اجرای طرح‌های اطلاع‌رسانی ویژه و مرتبط با اطلاعات بازار محصولات کشاورزی و اجرای برنامه‌های خاص فرهنگی و اجتماعی ارائه شد.