فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: روی یک عنصر کم‌مصرف مهم است که برای رشد گیاه و فعالیت‌های آنزیمی مورد نیاز است. کمبود روی در اغلب اراضی زیرکشت غلات وجود دارد. امروزه برای بهبود کارایی مصرف عناصر غذایی و رشد گیاهان استفاده از بیوچارهای غنی از عناصر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. بیوچارها دارای ظرفیت جذب عناصر غذایی بالایی هستند، با این حال مطالعات بسیار معدودی کاربرد آنها را به عنوان یک حامل مواد مغذی در ساخت ترکیب آلی - معدنی بررسی کرده‌اند. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی پلت بیوچارهای غنی شده با روی به دو روش پیش و پس پیرولیز و تاثیر آن‌ها بر برخی ویژگی‌های رشد رویشی، اجزای عملکرد و فراهمی روی در گیاه گندم انجام گرفت.مواد و روش: خاک با کمبود روی قابل استفاده، از عمق 30-0 سانتی‌متری مزارع کشاورزی سیدآباد واقع در شهرستان آزاد شهر استان گلستان تهیه شد. برای دستیابی به اهداف این پژوهش، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار و با 18 تیمار و در مجموع با 54 گلدان در گلخانه دانشگاه علوم کشاورزی و منایع طبیعی گرگان به اجرا درآمد. فاکتورها شامل سه نوع کود روی (سولفات روی، بیوچار غنی از روی به روش پیش پیرولیز (ابتدا زیست‌توده بارگذاری و سپس پیرولیز انجام شد) و پس پیرولیز (ابتدا بیوچار تهیه سپس بارگذاری صورت گرفت)، سه سطح (0، 10 و 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم روی) و محلول‌پاشی روی (محلول‌پاشی با آب مقطر و محلول‌پاشی سولفات روی 3 در هزار) بود..آنگاه پس از پایان دوره رشد (رویشی و زایشی) ویژگی‌های رشد رویشی و اجزای عملکرد شامل وزن‌تر و وزن خشک گیاه (در دو مرحله ظهور برگ پرچم و رسیدگی دانه)، ارتفاع بوته (در دو مرحله ظهور برگ پرچم و رسیدگی دانه)، تعداد برگ، قطر ساقه، طول خوشه، وزن هزار دانه، غلظت روی در دانه اندازه‌گیری و آنگاه عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت تعیین شدند. یافته‌ها: بر پایه نتایج بدست آمده اثر متقابل نوع و سطوح تیمارهای مورد بررسی برتمام صفات بجز تعداد برگ در سطح یک درصد (01/0>P) معنی‌دار شدند. نتایج حاصل از مقایسات میانگین داده‌ها نشان داد بیشترین مقدار وزن خشک گیاه 60/2 گرم در گلدان، ارتفاع 66/96 سانتی‌متر، طول خوشه 36/13 سانتی‌متر و قطر ساقه 5/3 سانتی‌متر در بوته از تیمار پلت بیوچار پس پیرولیز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم روی همراه با محلول‌پاشی بدست آمد که نسبت به تیمار پلت بیوچار پیش پیرولیز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم همراه با محلول پاشی به ترتیب افزایشی معادل با 38/5، 7/0، 96/3 و 8 درصد داشت. تیمار پلت بیوچار پس پیرولیز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم روی همراه با محلول‌پاشی به دلیل بالا بودن وزن خشک اندام هوایی (60/2)، غلظت روی در دانه (66/69 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و وزن هزار دانه (03/50 گرم) بیشترین عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت با میانگین 5/4 و 37/42 درصد را به خود اختصاص داد. نتیجه‌گیری: به طور کلی, نتایج به دست آمده بیانگر نقش مثبت محلول پاشی و ترکیبات بیوچار-روی در افزایش ویژگی‌های رشد رویشی و اجزای عملکرد گیاه گندم بود. در مجموع می‌توان چنین نتیجه‌گیری نمود که پلت بیوچار غنی از روی پس پیرولیز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم روی همراه با محلول‌پاشی روی بیشترین تاثیر را بر ویژگی‌های رشد رویشی و اجزای عملکرد گیاه گندم داشت.