تأثیر روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی در مقایسه با خاک‌ورزی مرسوم بر ظرفیت نگهداری آب و مقدار ماده آلی خاک (مطالعه موردی: یزد)

نویسندگان

1 استادیار، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

2 دانشیار، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی

3 محقق، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

4 دانشیار، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

5 استادیار، مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

doi
10.22034/saps.2022.53928.2942
چکیده

این پژوهش به‌منظور مقایسه روش‌های خاک ورزی حفاظتی در مقایسه با خاک ورزی مرسوم بر مقدار نگهداری رطوبت، ماده آلی و چگالی ظاهری خاک انجام یافت. آزمایش‌ها بر روی بسترهای بلند دائمی، بی‌خاک‌ورزی با دستگاه‌های SFOGGIA و Jab Planter، در یک تناوب گندم-کلزا-ذرت، طی سال‌های زراعی 99-1397، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار انجام شد. از ارقام برزگر، نپتون و هیبرید SC704 به ترتیب برای گندم، کلزا و ذرت استفاده گردید. خصوصیات مورد بررسی شامل سطوح رطوبتی خاک، چگالی ظاهری و مقدار ماده آلی خاک بود. نتایج نشان داد که متوسط میزان ماده آلی خاک از 23/0 درصد در ابتدای آزمایش به 53/0، 67/0 و 48/0 درصد در پایان آزمایش به ترتیب در تیمارهای کاشت بر روی بسترهای بلند دائمی (PRB) و بی‌خاک‌ورزی با دستگاه‌های SFOGGIA (NT) و Jab Planter (JP) افزایش یافت. میزان ماده آلی خاک در خاک‌ورزی مرسوم در پایان آزمایش 49/0 درصد بود. بیشترین مقدار آب قابل دسترس بترتیب در تیمارهای PRB (207/0 درصد)، CT (193/0 درصد) و JP (163/0) مشاهده گردید. کمترین مقدار این پارامتر نیز در تیمار NT (143/0 درصد) مشاهده شد. کمترین مقدار میانگین جرم مخصوص ظاهری خاک در تیمار CT (47/1 گرم بر سانتی‌متر مکعب) و بیشترین مقدار آن در تیمار NT (60/1 گرم بر سانتی‌متر مکعب) مشاهده شد. کاربرد روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی و حفظ بقایا در مزرعه می‌تواند به بهبود ماده آلی خاک کمک نماید. میانگین جرم مخصوص ظاهری، ظرفیت نگهداری آب خاک به شدت متأثر از اعمال روش‌های مختلف خاک‌ورزی می‌باشد.