فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: کشت‌های جالیزی در ثبات و تعادل اکوسیستم زراعی منطقه سیستان نقش به سزایی دارد. با عنایت به اهمیت غذایی، اقتصادی و اشتغال‎زایی بررسی این بوم نظام‎ها حائز اهمیت می‎باشد.مواد و روش‎ها: در این مطالعه، پنج نظام تولید محصولات جالیزی شامل قندک، سفیدک، پشمک، هندوانه و خربزه در سطح منطقه سیستان، با استفاده از شاخص‎های امرژی و اقتصادی، ارزیابی شد. اطلاعات این پژوهش با استفاده از پرسش‎نامه و اندازه‎گیری‎های میدانی از 45 مزرعه برای قندک، 53 مزرعه برای سفیدک، 37 مزرعه برای پشمک، 60 مزرعه برای هندوانه و 82 مزرعه برای خربزه جمع‎آوری شد.یافته‎ها: کل انرژی حمایت‌کننده نظام‎های تولید قندک، سفیدک، پشمک، هندوانه و خربزه به ترتیب 1016×83/5، 1016×56/5، 1016×45/3، 1016×48/6 و 1016×83/5 ام‎ژول خورشیدی در هکتار در سال تخمین زده شد. در مطالعه حاضر درصد تجدیدپذیری امرژی (R%) نظام‌های تولید قندک، سفیدک، پشمک، هندوانه و خربزه به ترتیب 40/3، 57/3، 21/5، 06/3 و 40/3 درصد محاسبه شد. بزرگ‎تر بودن R% در نظام تولید پشمک نسبت به سایر نظام‎ها به دلیل سهم زیاد استفاده از کود آلی می‎باشد. در این مطالعه کمترین میزان تجدیدپذیری محیطی بین پنج نظام، مربوط به نظام هندوانه بود که نشان می‎دهد در این نظام درصد بالایی از امرژی مورداستفاده به منابع تجدیدناپذیر محیطی وابسته است.نتیجه‎گیری: پایداری اکولوژیکی نظام تولید هندوانه بیشتر از سایر نظام‎های موردمطالعه می‎باشد، همچنین ارزیابی‎های انجام شده بر اساس محاسبه 13 شاخص امرژی و اقتصادی حاکی از آن است که جلوگیری از فرسایش و کاهش کاربرد کودهای شیمیایی می‎تواند در پایداری اکولوژیکی این نظام‎ها مؤثر باشد.