بازشناسی ادراکات فضای شهری با تطبیق شاخص های چیدمان فضا و نقشه شناختی (مطالعه موردی: بازار بزرگ تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 استاد تمام، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار، گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
doi
چکیده
اهداف: بافت تاریخی شهرها نقش بسزایی در شناخت پیچیدگیها و ساختار یک شهر دارند که میتواند منجر به شناخت و ادراک افراد شود. بازارهای سنتی نیز بهعنوان مهمترین عنصر تاریخی شهرها محسوب میشوند که علیرغم مطالعاتی که الگویی برای سنجش و ارزیابی ادراک فضایی در بافت بازار ارائه میدهد، این پژوهش به بررسی ادراکات از بازار سنتی تهران با تطبیق شاخصهای چیدمان فضا و نقشههای شناختی پرداخته است. ابزار و روشها: در این پژوهش از روش تلفیقی که ترکیبی از دادههای کمی و کیفی و تجزیه و تحلیل آنها میباشد، استفاده شده است. در این راستا ابتدا نقشه بازار تهران در نرمافزار چیدمان فضا بازخوانی و شاخصهای نقشه محوری با کروکیهای ترسیم شده توسط جامعه آماری شامل کسبه، خریداران یا رهگذران، تطبیق و تحلیل شده است. یافتهها: نظریه چیدمان فضا بهتنهایی نمیتواند ابعاد مختلف عینی و ذهنی محیط را برای ما روشن سازد، زیرا این نظریه فقط به ابعاد عینی ناظر میپردازد، لذا برای درک ویژگیهای شناختی فضا که متأثر از نوع و نحوه ادراک افراد هست، نیاز به استفاده از نقشههای شناختی برمبنای حضور افراد و تمرکز بر کاربران (اینجا بازار بزرگ تهران) که به شناخت و تجربه محیط میپردازند، است. نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که فاکتورهای متعدد عینی و ذهنی در کنار هم و گاه با اولویتبندیهایی نسبت به یکدیگر، در تشخیص راهیابی صحیح فضا مؤثر هستند.