ارزیابی برخی صفات زراعی ژنوتیپ‌های مختلف کنجد تحت کاربرد اسید هیومیک و عدم کاربرد آن با استفاده از روش‌های آماری چندمتغیره

نویسندگان

1 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/saps.2023.53450.2925
چکیده

اهداف: هدف از این تحقیق بررسی روابط بین صفات در ژنوتیپ‌های مختلف کنجد و تعیین صفات مؤثر بر عملکرد دانه در شرایط عدم کاربرد و کاربرد اسید هیومیک بود.مواد و روش‌ها: این آزمایش در دو شرایط عدم کاربرد اسید هیومیک (کنترل) و کاربرد اسید هیومیک (250 گرم در 1000 لیتر آب) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شهر ابرکوه اجرا شد. ژنوتیپ‌های کنجد شامل ورامین 2822، هلیل، دشتستان 2، دشتستان5، داراب 1، داراب 14، یزد، جیرفت 13 و صفی‌آباد بودند.یافته‌ها: ضرایب همبستگی بین عملکرد دانه با صفات عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، وزن هزار دانه، درصد روغن و پروتئین، تعداد شاخه فرعی و تعداد دانه در کپسول در هر دو شرایط آزمایش مثبت و معنی‌دار بود. با تجزیه رگرسیون گام‌به‌گام، صفات تعداد شاخه فرعی و وزن هزار دانه در شرایط کنترل و صفت تعداد دانه در کپسول در شرایط کاربرد اسید هیومیک وارد مدل رگرسیون شدند. در تجزیه علیت، تعداد شاخه فرعی در شرایط کنترل و تعداد دانه در کپسول در شرایط کاربرد اسید هیومیک بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. ژنوتیپ‌های مورد مطالعه با استفاده از تجزیه خوشه‌ای در سه گروه مجزا قرار گرفتند.نتیجه‌گیری: صفت تعداد شاخه فرعی در شرایط کنترل و تعداد دانه در کپسول در شرایط کاربرد اسید هیومیک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین صفات مؤثر بر عملکرد دانه در ژنوتیپ‌های کنجد بود. براساس نتایج تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌های دشتستان2 و داراب14 برتر بودند و بنابراین می‌توان از این ژنوتیپ‌ها برای رسیدن به عملکرد بالا استفاده کرد