تعیین صفات مؤثر در عملکرد ارقام و لاین‌های امیدبخش سویا تحت تنش خشکی با استفاده از روش‌های چندمتغیره

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، رشته ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه

3 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

4 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

5 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مغان

doi
10.22034/saps.2023.53381.2921
چکیده

اهداف: تنش خشکی یک محدودیت بزرگ در تولید و عملکرد پایدار گیاهان زراعی از جمله سویا بوده و شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به کم‌آبی می‌تواند یک راهکار ارزشمند در مقابله با این معضل باشد. مواد و روش: آزمایش بصورت اسپلیت‌پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سال 1399 در شهرستان اهر اجرا شد. تیمارها شامل سطوح قطع آبیاری (1-بدون تنش 2- تنش بعد از گلدهی 3- تنش بعد از نیام‌دهی) به عنوان عامل اصلی و تعداد 10 ژنوتیپ‌ سویا به عنوان عامل فرعی در چهار تکرار اجرا شد. یافته‌ها: با افزایش تنش از مرحله گلدهی به مرحله نیام‌دهی عملکرد و اجزای عملکرد به دلیل افرایش مدت زمان اعمال تنش کاهش داشتند و نسبت به شرایط بدون تنش کاهش نشان دادند. تیمار بدون تنش (نرمال) نسبت به تیمار تنش بعد از نیام‌دهی 75/11 درصد عملکرد بیشتری داشت. بر اساس نتایج مقایسه میانگین عملکرد دانه لاین آرین و رقم DPX به عنوان ارقام برتر و لاین‌های کوثر، پارسا و صبا به عنوان لاین‌های ضعیف انتخاب شدند. در شرایط نرمال صفت تعداد نیام بارور وارد مدل شد، در شرایط تنش بعد از گلدهی صفت تعداد نیام در بوته وارد مدل شد و در شرایط تنش بعد از نیام‌دهی صفات عملکرد کاه و کلش و وزن دانه در هر نیام وارد مدل شدند و اولین متغیر وارد شده به مدل در این سطح از تنش عملکرد کاه و کلش بود که به تنهایی 87/0 تغییرات را توجیه می‌کرد و سپس متغیر وزن دانه در هر نیام وارد مدل گردید.