بررسی تأثیر بحران تغییر اقلیم بر رفتارهای محیطی و توسعه پایدار شهری مطالعه موردی خشکسالی شهر اصفهان

نویسندگان

1 گروه مهندسی سوانح طبیعی، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی ، مدیریت‌ محیط‌ زیست‌ و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران

3 گروه مهندسی سوانح طبیعی، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران

4 گروه مهندسی سوانح طبیعی، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2026.386782.1008768
چکیده

تغییر اقلیم از مهم‌ترین بحران‌های ‌محیطی قرن بیست و یکم می‌باشد و تأثیرات گسترده‌ای بر ناپایداری اکوسیستم‌ها، منابع طبیعی و رفتارهای اجتماعی گذاشته است. این پژوهش به بررسی تأثیرات آنها بر رفتارهای محیطی و بخصوص نگرش‌های اخلاقی شهروندان در شهر اصفهان پرداخته است. تغییر اقلیم و بحران‌ خشکسالی و نتایج آنها تأثیرات قابل توجهی بر ناپایداری محیطی و اجتماعی اصفهان داشته است. برای تحلیل این تأثیرات، شاخص‌های استاندارد (SPEI,SPI) جهت ارزیابی وضعیت خشکسالی و تغییرات بارش در سال‌های اخیر استفاده شد. داده‌های اقلیمی از سازمان هواشناسی کشور اخذ و تغییرات الگوهای بارشی در دهه اخیر بررسی گردید. در کنار تحلیل‌های اقلیمی، داده‌های میدانی نیز از طریق پرسش‌نامه از چهار گروه اجتماعی مختلف شامل کشاورزان، صنعتگران، فعالان محیط‌زیست و شهروندان عادی جمع‌آوری شد. پرسش‌نامه‌ها با هدف ارزیابی تغییرات در نگرش و رفتارهای محیطی نسبت به تغییر اقلیم طراحی شدند. در این تحقیق، از روش‌های آماری توصیفی و تحلیل همبستگی برای پردازش داده‌ها استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهند که تغییر اقلیم، به‌ویژه کاهش بارش‌ها و افزایش دما، تأثیرات قابل توجهی بر رفتارهای محیطی شهروندان گذاشته است. به‌طور خاص، افزایش خشکسالی‌های شدید تأثیر زیادی بر گروه کشاورزان داشته است، در حالی که گروه‌های دیگر نظیر صنعتگران و فعالان محیط زیست بیشتر نگران آثار افزایش دما و آلودگی هوا هستند. این مطالعه نشان می‌دهد که تغییر اقلیم موجب افزایش آگاهی شهروندان از مسائل محیطی و نیاز به تغییر رفتارهای فردی و اجتماعی شده است. در نهایت، پیشنهاداتی برای ارتقاء آگاهی عمومی و توسعه سیاست‌های سازگار با محیط جهت بهبود وضعیت و توسعه پایدار شهری ارائه گردید.