ارزیابی ارقام و لاین‌های گندم نان تحت شرایط معمول و تنش کم آبی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اردبیل ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/saps.2022.53889.2939
چکیده

آزمایشی با هدف تاثیر تنش خشکی بر ارقام و لاین-های گندم در ســال‌های‌ زراعــی 98 – 1397 و 99 – 1398 در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) به صورت آزمایش اسپلیت پلات در قالـب طـرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شـد. کـرت‌های اصلی شامل رژیم آبیاری (آبیاری کامل تا انتهای فصل رشد (شاهد بدون تنش خشکی)، آبیاری تا مرحله گلدهی (تنش خشکی متوسط) و آبیاری خاک آب (تنش خشکی کامل)) و کرت‌های فرعی شامل ارقام و لاین‌های گندم نان (تیرگان، احسان، آفتاب و لاین‌های N-91-17، N-92-9 و N-93-17) بودند. نتایج نشان داد که تنش خشکی متوسط و کامل باعث کاهش معنی‌دار تعداد روز تا سبزشدن، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، محتوای پرولین، کاتالاز، پروتئین برگ و شاخص سبزینگی برگ شد. تنش خشکی متوسط و کامل بطور میانگین باعث کاهش عملکرد دانه به ترتیب به میزان 5/12 و 31 درصد نسبت به آبیاری کامل تا انتهای فصل رشد شد. همچنین نتایج نشان داد تنش خشکی متوسط و تنش خشکی کامل باعث افزایش محتوای پرولین و فعالیت آنزیم کاتالاز و کاهش محتوای پروتئین برگ و شاخص سبزینگی برگ شد. با توجه به شرایط بحرانی آب در جهان و ایران به‌ویژه در استان اردبیل (مغان)، معرفی ارقامی که بتوانند حداقل کاهش عملکرد را در شرایط کم آبیاری داشته باشند، از اهمیت بسزایی برخوردارند. لذا در بین ارقام مورد بررسی لاین N-93-17 و رقم آفتاب قابـل توصـیه بـرای کشت وکار در شرایط تنش خشکی آخر فصل و توسعه انواع مقاوم به خشکی هستند.