پاسخ عملکرد و کیفیت اسانس مرزه سنبلهای (Satureja spicigera) به کودهای آلی و شیمیایی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
2 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 کارشناس، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
4 استاد پژوهش، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
5 محقق (فوق دکتری)، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
doi
10.22034/saps.2022.51401.2870چکیده
اهداف: این تحقیق به منظور افزایش عملکرد و کیفیت اسانس مرزه گونه Satureja spicigera با تغذیه گیاهی مناسب در آذربایجان شرقی اجرا گردید.مواد و روش: این پژوهش به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی با هشت تیمار کودی (شاهد (بدون کود)، ازت(50) فسفر(25) پتاس(25) (کیلوگرم در هکتار)، کود گاوی (30 و60 تن در هکتار)، کود گاوی (30 و60 تن در هکتار) + ازت(50) فسفر(25) پتاس(25) (کیلوگرم در هکتار)، ورمیکمپوست (5 تن در هکتار)، ورمیکمپوست (5 تن در هکتار)+ ازت(50) فسفر(25) پتاس(25) (کیلوگرم در هکتار)) و سه تکرار در چهار سال (1399-1396) اجرا گردید. در طول فصل زراعی صفات ارتفاع بوته، تاریخ گلدهی، سطح تاجپوشش و عملکرد سرشاخه سبز اندازهگیری شد. اسانسگیری به روش تقطیر با آب مقطر و تجزیه اسانس نیز به روش کروماتوگراف گازی (GC\MS) انجام گرفت.یافته ها: بین تیمارهای مختلف کودی از لحاظ کلیه صفات تفاوت معنیدار وجود دارد. عمدهترین اجزای اسانس به ترتیب تیمول، پاراسیمن و گاماترپینن بودند. بیشترین عملکرد سرشاخه گلدار به میزان 3687 کیلوگرم در هکتار و عملکرد اسانس به میزان 65/54 کیلوگرم در هکتار و بالاترین کیفیت اسانس (مجموع ترکیبات فنلی تیمول و کارواکرول) به مقدار 59/62 درصد با اعمال تیمار کودی ورمیکمپوست (5 تن در هکتار) + ازت(50) فسفر(25) پتاس(25) (کیلوگرم در هکتار) حاصل شد.نتیجه گیری: مصرف ترکیبی تیمارهای کودی مخصوصا کودهای دامی با کودهای شیمیایی علاوه بر افزایش محصول، موجب زودرسی محصول و عدم مواجه شدن با سرمای اوایل پاییز میشود. با افزایش سن گیاه عملکرد اسانس افزایش، ولی محصول دیررستر و کیفیت اسانس نیز کاهش یافت.