بررسی پدیده پراکندهرویی و علل آن در شهر زنجان
نویسندگان
1 دانشگاه تهران، کارشناس ارشد شهرسازی
2 دانشگاه تهران، دکتری شهرسازی
doi
چکیده
پراکندهرویی امروزه بهعنوان یکی از موضوعات محوری در بسیاری از کشورها مطرح میباشد. میتوان گفت که با توجه به ساختارهای گوناگون و ویژگیهای متفاوت جغرافیایی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و غیره، دلایل پراکندهرویی از شهری به شهر دیگر متفاوت است. کشور ما نیز از این قاعده مستثنا نبوده و اگر چه بسیاری از شهرهای آن طی قرون گذشته گسترش کندی داشتهاند، لیکن با گذر زمان بسیاری از آنها با پدیده پراکندهرویی مواجه بودهاند. شهر زنجان یکی از شهرهای کشور است که در سالهای اخیر با سرعت بالایی گسترش یافته است. بهمنظور بررسی میزان پراکندهرویی در شهر زنجان، با استفاده از ده متغیر نشانگر پراکندهرویی و انجام تحلیل عاملی در 32 ناحیه شهر زنجان، در نهایت چهار عامل تراکم، اختلاط کاربری، مرکزیت و دسترسی بهعنوان عوامل تبیینکننده پراکندهرویی در این شهر معرفی شدهاند. نقشه نهایی که از ترکیب عوامل فوق در محیط GIS حاصل شده است، نشان میدهد که نواحی مرکزی شهر کمترین میزان پراکندهرویی را دارند و هرچه از مرکز شهر دور میشویم، پراکندهرویی تشدید میشود، بهطوریکه بیشترین پراکندهرویی در نواحی شرقی، شمالشرقی و غربی این شهر دیده میشود. علاوه بر این، مقایسه پراکندهرویی با روند گسترش کالبدی شهر در سالهای مختلف نیز نشان میدهد که نواحی که در دوران ابتدایی شکل گرفتهاند، پایینترین میزان پراکندهرویی را دارند و هرچه به نواحی ساخته شده در سالهای اخیر نزدیک میشویم، روند گسترش شهر به سمت پراکندهرویی بیشتری میل میکند.
