شیوع فروپاشی کلنی‌ زنبورعسل و ارتباط آن با آلودگی به گونه‌های نوزما و اقلیم در زنبورستان‌های ایران

نویسندگان

1 دانش آموخته اپیدمیولوژی دامپزشکی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران و استادیار بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران

2 2گروه بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 3بخش تشخیص بیماریهای زنبورعسل و کرم ابریشم، مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 4گروه انگل شناسی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 5دامپزشک، کارشناس ارشد دفتر بهداشت و مدیریت بیماریهای طیور، زنبورعسل و کرم ابریشم، سازمان دامپزشکی کشور

doi
10.22059/jvr.2017.235690.2649
چکیده

زمینه مطالعه: فروپاشی کلنی‌های زنبورعسل (Colony Collapse Disorder) پدیده مرموزی است بطوری‌که زنبوران کارگر به‌صورت ناگهانی از کندوها ناپدید می‌شوند. هدف: این مطالعه با هدف بررسی شیوع CCD و ارتباط آن با آلودگی زنبوران به گونه‌های نوزما و اقلیم‌های متفاوت انجام شد. روش کار: مطالعه حاضر به‌صورت مقطعی در فاصله زمانی فروردین تا مهر 1395 به‌مدت 6 ماه انجام شد. تعداد 183 زنبورستان واقع در استانهای مختلف کشور به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب و از 5 درصد کلنی‌های هر زنبورستان به‌صورت تصادفی نمونه‌برداری و نمونه‌های زنبور بالغ برای تعیین آلودگی به گونه‌های نوزما با روش PCR آزمایش شدند. داده‌های حاصل با آزمون آماری مربع کای با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 21 آنالیز و در تمامی آنالیزها (0.05≥P) به عنوان سطح معنی‌داری در نظر گرفته شد. نتایج: بر اساس نتایج، شیوع CCD در زنبورستان‌های مورد مطالعه 26/8 درصد بود. شیوع این پدیده‌ در اقلیم مرطوب (20/5 درصد)، نیمه‌ مرطوب (16/1 درصد)، خیلی مرطوب (22/7 درصد)، خشک (38/2 درصد)، نیمه خشک (43/8درصد) و مدیترانه‌ای (16 درصد) بوده و شیوع آن در اقلیم‌های مذکور از نظر آماری تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشت (0.05>P). نوزما سرانه با شیوع 46/4درصد تنها گونه نوزما در زنبورستان‌های مورد مطالعه بود؛ در حالی‌که نوزما آپیس نه به‌صورت آلودگی خالص و نه به‌صورت آلودگی همراه با نوزما سرانه وجود نداشت. بر اساس یافته‌ها کلنی‌های دارای علائم و بدون علائم  CCDاز لحاظ وجود یا عدم نوزما سرانه تفاوت آماری معنی‌داری نداشتند .(0.05>P). نتیجه‌گیری نهایی: یافته‌های این مطالعه نشان دهنده تأثیر اقلیم بر شیوع پدیده فروپاشی کلنی‌ها می‌باشد که می‌تواند ناشی از تأثیر اقلیم بر منابع چرای زنبور بوده باشد. با وجود یافته اخیر، نوزما سرانه با این پدیده ارتباطی نداشته و به‌نظر می‌رسد این انگل به تنهایی نمی‌تواند مسبب CCD باشد. با این وجود مطالعه‌های دیگر به منظور بررسی اثرات متقابل اقلیم و سایر عوامل احتمالی مسبب پدیده فروپاشی کلنی‌ها لازم می‌باشد.