مدلسازی تعامل بین عوامل محرک تقاضای گردشگری در ایران بر اساس مدل ژئودتکتور
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22059/jhgr.2026.390055.1008791چکیده
گردشگری از مهمترین و مؤثرترین صنایع جهانی است که نقشی اساسی در توسعه اقتصادی و اجتماعی ایفا میکند. تقاضای گردشگری نهتنها میزان تمایل گردشگران به یک مقصد را نشان میدهد، بلکه بازتاب تغییرات اقتصادی و اجتماعی در سطح ملی و منطقهای است. شناسایی و تحلیل عوامل محرک تقاضای گردشگری، گامی کلیدی برای برنامهریزی مؤثر و توسعه پایدار گردشگری محسوب میشود. هدف این پژوهش، مدلسازی و تحلیل تعامل میان عوامل مؤثر بر تقاضای گردشگری در ایران طی سال ۱۴۰۲ است. پژوهش حاضر از روش کمی بهره گرفته و از نوع توصیفی - تحلیلی میباشد. دادهها به شیوه اسنادی جمعآوری شده است و روش ژئودتکتور که پیش از این در این زمینه در مطالعات داخلی استفاده نشده است، برای این هدف استفاده شد. یافتهها نشان میدهد که تقاضای گردشگری در ایران تحتتأثیر تعامل عوامل مختلف از جمله زیرساختهای اقامتی، راههای ارتباطی، عوامل اقتصادی و جاذبهها قرار دارد. یافتهها حاکی از آن است که هتلها و اقامتگاهها، نقش کلیدی در جذب گردشگران دارند و تعامل بسیار قوی بین تراکم اقامتگاهها و تراکم جاذبههای تاریخی با ضریب 79/0 نشاندهنده اهمیت همافزایی میان این دو عامل است. همچنین، راههای ارتباطی نیز تأثیر قابلتوجهی در تسهیل دسترسی گردشگران به مقاصد مختلف دارند. تعامل میان نرخ سرمایهگذاری و تراکم جاذبههای تاریخی با ضریب 72/0 و تعامل میان بزرگراهها و تراکم اقامتگاهها با ضریب 69/0 نیز بر اهمیت سرمایهگذاری و بهبود زیرساختها تأکید دارند. نتایج این پژوهش میتواند راهگشای سیاستگذاران و برنامهریزان در تخصیص بهینه منابع و تدوین استراتژیهای توسعه گردشگری باشد تا با رویکردی جامع و هماهنگ، تقاضای گردشگری بهصورت پایدار افزایش یابد.