اثر سیستم های مختلف خاک‏ورزی بر صفات مرتبط با عمکرد و کیفیت دانه ارقام نخود پاییزه (Cicer arietinum L.)

نویسندگان

1 پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22034/saps.2022.50709.2847
چکیده

اهداف: این مطالعه به منظور بررسی اثر روش‏های مختلف خاکورزی شامل حفاظتی و مرسوم بر صفات مرتبط با عملکرد و کیفیت دانه چند رقم نخود پاییزه اجرا گردید.مواد و روش‌ها: آزمایش بصورت اسپلیت‏پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در سال زراعی 1400-1399 اجرا شد. روش‏های خاک‏ورزی شامل خاک‌ورزی مرسوم، خاک‌ورزی کاهشی و بدون خاک‏ورزی به عنوان فاکتور اصلی و ارقام نخود (عادل، آرمان، هاشم، منصور، آزاد، آزکان، آکسو و گوکسو) به عنوان فاکتور فرعی لحاظ شدند. یافته‌ها: در بین صفات مورد بررسی تنها وزن صددانه به طور معنی‌داری تحت تاثیر سیستم‌های خاک‌ورزی و اثر متقابل خاک‌ورزی و رقم قرار گرفت. بالاترین وزن صددانه (42 گرم) در رقم آکسو تحت سیستم بدون خاک‌ورزی به دست آمد، در صورتی که کمترین مقدار این صفت در هر سه سیستم خاک‌ورزی در ارقام آرمان و هاشم ثبت شد. با وجود این، اثر رقم بر صفات وزن صددانه، تعداد غلاف در بوته، شاخص برداشت، شاخص تلاش زادآوری و درصد پروتئین دانه معنی‌دار بود. بالاترین شاخص برداشت (47 درصد) در رقم عادل و بیشترین میزان پروتئین دانه (19 درصد) در رقم منصور مشاهده شد.نتیجه‌گیری: به طور کلی، یافته های این پژوهش نشان داد، عملکرد نخود و صفات مرتبط با آن (به استثنای وزن صددانه) و نیز کیفیت دانه به طور معنی‌داری تحت تاثیر روش‌های خاک‌ورزی قرار نگرفتند. بین ارقام مورد بررسی نیز از نظر عملکرد دانه تفاوت معنی‌داری دیده نشد، اگرچه اختلاف بین آن‌ها از نظر برخی از صفات مرتبط با عملکرد و نیز درصد پروتئین دانه معنی‌دار بود.