مطالعه اثر تنش کمبود آب و گونه‌های مختلف قارچ میکوریز آربوسکولار بر عملکرد اقتصادی، ‏عملکرد اسانس و رنگیزه‌های فتوسنتزی گیاه دارویی ریحان‏‎

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فیزیولوژی تولید و پس از برداشت گیاهان دارویی، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز،

2 دانشگاه تبریز

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، گرایش گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.‏

4 دانشگاه تبریز

doi
10.22034/saps.2022.50909.2854
چکیده

اهداف: قارچ‌های میکوریز آربوسکولار از عوامل بهبوددهنده رشد و عملکرد ‏گیاهان هستند. این قارچ‎‏‌‏‎ها از طریق ایجاد ‏تغییرات ‏در برخی از خصوصیات ریشه و جذب عناصرغذایی در ‏گیاهان میزبان موجب تخفیف در اثرات تخریبی حاصل ‏از تنش کمبود آب می‎‏‌‏‎شوند. مطالعه حاضر با ‏هدف ارزیابی عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی ‏ریحان‎ ‎در شرایط گلخانه-‏‏‎ای تحت تأثیر تنش رطوبت به همراه سه گونه ‏قارچ میکوریز آربوسکولار بر روی صفات ‏مورفولوژیکی یا زراعی، ‏رنگیز‌ه‌های گیاهی، درصد و عملکرد اسانس این گیاه انجام شد. ‏مواد و روش‌ها: ‏آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح ‏پایه بلوک‎‏‌‏‎های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. ‏فاکتورهای ‏آزمایشی شامل تنش رطوبت در چهار سطح 25‏‎ ‎‏(تنش شدید)، 50 (تنش متوسط)، 75 (تنش ملایم) و 100 ‏‏(بدون تنش) درصد ‏ظرفیت ‏مزرعه‌ای، سه گونه قارچ میکوریز آربوسکولارClarodeoglomus etunicatum (Glomus ‎etunicatum), Funneliformis mosseae (Glomus mosseae), Rhizophagus irregularis (Glomus ‎intraradices)‎‏‎‏ و‏ تیمار شاهد بود. ‏یافته‌ها: مطابق نتایج به دست آمده ‏افزایش سطح تنش ‏کم‎‌‎آبی باعث کاهش عملکرد بخش هوایی، به عنوان عملکرد ‏اقتصادی ریحان گردید اما همزیستی با میکوریز باعث ‏کاهش اثرات مخرب تنش کم‎‌‎آبی بر گیاه شد. ‏مقادیر پایین و ‏متوسط تنش کم‎‌‎آبی ‏درصد اسانس را افزایش و ‏عملکرد اسانس را کاهش داد. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج آزمایش می‌توان بیان کرد که ‏F. mosseae‏ در مقایسه با سایر گونه‌ها تأثیر بیشتری در ‏‏بهبود ‏اثرات سوء ناشی از تنش کم‌آبی در اکثر صفات مورد ارزیابی داشت. درحالی‌که تأثیر قارچ‏‎ R. irregularis ‎‏بر ‏درصد و عملکرد اسانس بالاتر از گونه ‏‎ F. mosseae‏‏بود.