الگوی قرآنی سلامت روان با تأکید بر مفاهیم رضا، شکر و امید

نویسندگان

1 دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qccpc.2026.86198.3464
چکیده

سلامت روان به‌عنوان یکی از ارکان کلیدی کیفیت زندگی تحت تأثیر عوامل معنوی و روان‌شناختی قرار دارد. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی هدایت، مفاهیم مهمی مانند «رضا»، «شکر» و «امید» را معرفی می‌کند که اجزای بنیادین سلامت روان را تشکیل می‌دهند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی عمیق این سه مفهوم در آیات قرآن و تطبیق آن‌ها با نظریه‌های روز روان‌شناسی، به‌ویژه روان‌شناسی مثبت‌نگر و معناگرا می‌پردازد. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کمی، داده‌ها از طریق نظرسنجی‌ها و تحلیل متون جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که پذیرش تقدیر الهی (رضا) می‌تواند به بهبود تاب‌آوری و کاهش اضطراب و افسردگی کمک کند. همچنین، قدردانی از نعمت‌ها (شکر) به افزایش احساسات مثبت و کاهش استرس منجر می‌شود و به‌عنوان مداخله مؤثر در بهبود کیفیت زندگی شناخته می‌شود. داشتن نگرش مثبت و امیدوارانه به آینده (امید) نیز به تقویت روحیه و افزایش تاب‌آوری افراد کمک می‌کند. این ارتباط میان مفاهیم دینی و نظریه‌های روان‌شناسی مدرن، چشم‌انداز جدیدی برای مشاوره و درمان‌های روان‌شناختی اسلامی ایجاد می‌کند و می‌تواند به‌عنوان راهکار مؤثری برای ارتقاء سلامت روان در جامعه مدرن مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت، این مطالعه تأکید دارد که پیوند میان آموزه‌های دینی و رویکردهای علمی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و سلامت روان افراد کمک کند.